غزل شمارهٔ 19
Poet: Allama Iqbal
Metre: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
Poetic form: Multi-stanza Poem
Toggle stanza 1ای غنچهٔ خوابیده، چو نرگس نگران خیز
ای غنچهٔ خوابیده، چو نرگس نگران خیز
کاشانهٔ ما رفت به تاراج غمان خیز
از نالهٔ مرغ چمن از بانگ اذان خیز
از گرمی هنگامهٔ آتشنفسان خیز
Little flower fast asleep, rise narcissus-like, and peep; Lo, the bower droops and dies wasted by cold griefs; arise! Now that birdsong fills the air and muezzins call to prayer, listen to the burning sighs of the passionate hearts, and rise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Toggle stanza 2خورشید که پیرایه به سیمای سحر بست
خورشید که پیرایه به سیمای سحر بست
آویزه به گوش سحر از خون جگر بست
از دشت و جبل قافلهها رخت سفر بست
ای چشم جهانبین به تماشای جهان خیز
Now the sun, that doth adorn with his rays the brow of morn, doth suffuse the cheeks thereof with the crimson blush of love. Over mountain, over plain caravans take route again; bright and world-beholding eyes, gaze upon the world, and rise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Toggle stanza 3خاور همه مانند غبار سر راهی است
خاور همه مانند غبار سر راهی است
یک نالهٔ خاموش و اثر باخته آهی است
هر ذرهٔ این خاک گرهخورده نگاهی است
از هند و سمرقند و عراق و همدان خیز
All the Orient doth lie like strewn dust, the roadway by; or a still and bushed lament and a wasted sigh and spent: Yet each atom of this earth is a gaze of tortured birth. Under Ind’s and Persia’s skies, through Arabia’s plains, O rise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Toggle stanza 4دریای تو دریاست که آسوده چو صحراست؟
دریای تو دریاست که آسوده چو صحراست؟
دریای تو دریاست که افزون نشد و کاست؟
بیگانهٔ آشوب و نهنگ است! چه دریاست؟
از سینهٔ چاکش صفت موج روان خیز
See, thy ocean is at rest, slumbrous as a desert waste; yea, no waxing or increase e’er disturbs thy ocean’s peace. Ne’er thy ocean knoweth storm or Leviathan’s dread swarm; rend its breast and, billow-wise swelling into tumult, rise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Toggle stanza 5این نکته گشایندهٔ اسرار نهان است
این نکته گشایندهٔ اسرار نهان است
ملک است تن خاکی و دین روح روان است
تن زنده و جان زنده ز ربط تن و جان است
با خرقه و سجاده و شمشیر و سِنان خیز
Listen to this subtlety that reveals all mystery: Empire is the body’s dust; spirit, true Religion’s trust; body lives and spirit lives by the life their union gives. Lance in hand, and sword at thighs, cloaked, and with thy prayer mat, rise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Toggle stanza 6ناموس ازل را تو امانی، تو امینی
ناموس ازل را تو امانی، تو امینی
دارای جهان را تو یساری، تو یمینی
ای بندهٔ خاکی تو زمانی، تو زمینی
صهبای یقین دَرکش و از دیر گمان خیز
Thou art true and worshipful guardian of eternal Rule; thou the left hand and the right of the World-possessor’s might. Shackled slave of earthy race, thou art Time, and thou art Space: Wine of faith that fear defies, drink, and from doubt’s prison rise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Toggle stanza 7فریاد ز افرنگ و دلآویزی افرنگ
فریاد ز افرنگ و دلآویزی افرنگ
فریاد ز شیرینی و پرویزی افرنگ
Against Europe I protest, and the attraction of the West: Woe for Europe and her charm, swift to capture and disarm! Europe’s hordes with flame and fire, desolate the world entire; architect of Sanctuaries, Earth awaits rebuilding; rise.
عالم همه ویرانه ز چنگیزی افرنگ
معمار حرم باز به تعمیر جهان خیز
Out of leaden sleep, out of slumber deep: Arise! Out of slumber deep: Arise!
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
Out of leaden sleep, out of slumber deep: Arise! Out of slumber deep: Arise!
Sources
Persian text source: Ganjoor