صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 23 - تمثیل در بیان سیر مراتب نبوت و ولایت

بخش 23 - تمثیل در بیان سیر مراتب نبوت و ولایت

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

چو نور آفتاب از شب جدا شد

تو را صبح و طلوع و استوا شد

2

دگر باره ز دَوْر چرخِ دوار

زوال و عصر و مغرب شد پدیدار

3

بود نورِ نبیّ خورشیدِ اعظم

گه از موسیٰ پدید و گه ز آدم

4

اگر تاریخِ عالم را بخوانی

مراتب را یکایک باز دانی

5

ز خور هر دم ظهورِ سایه‌ای شد

که آن معراجِ دین را پایه‌ای شد

6

زمانِ خواجه وقتِ استوا بود

که از هر ظِلّ و ظلمت مصطفا بود

7

به خطِ استوا، بر قامتِ راست

ندارد سایه پیش و پس، چپ و راست

8

چو کرد او بر صراطِ حق اقامت

به امر «فاسْتَقِمْ» می‌داشت قامت

9

نبودش سایه کان دارد سیاهی

زهی نورِ خدا، ظِلّ الهی

10

ورا قبله میانِ غرب و شرق است

ازیرا در میانِ نور غرق است

11

به دستِ او چو شیطان شد مسلمان

به زیرِ پای او شد سایه پنهان

12

مراتب جمله زیرِ پایهٔ اوست

وجودِ خاکیان از سایهٔ اوست

13

ز نورش شد ولایت سایه گستر

مشارق با مغارب شد برابر

14

ز هر سایه که اول گشت حاصل

در آخر شد یکی دیگر مقابل

15

کنون هر عالِمی باشد ز امّت

رسولی را مقابل در نبوّت

16

نبیّ چون در نبوّت بود اکمل

بُوَد از هر ولیّ ناچار افضل

17

ولایت شد به خاتم جمله ظاهر

بر اوّل نقطه هم ختم آمد آخِر

18

از او عالَم شود پر امن و ایمان

جماد و جانور یابد از او جان

19

نماند در جهان یک نفسِ کافِر

شود عدلِ حقیقی جمله ظاهر

20

بود از سِرّ وحدت واقفِ حقّ

در او پیدا نماید وجه مطلق

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

نبوّت را ظهور از آدم آمد

کمالش در وجودِ خاتم آمد

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 22 - قاعده در حکمت وجود اولیا

اگلی نظم

که شد بر سرِّ وحدت واقف آخر

شناسای چه آمد عارف آخر

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 24 - سوال از شرایط شناخت وحدت و موضوع شناخت عرفانی

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور