صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 8 - تمثیل در بیان ظهور خورشید حقیقت در آیینه کائنات

بخش 8 - تمثیل در بیان ظهور خورشید حقیقت در آیینه کائنات

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

صداکار: رضا
Toggle stanza 1
11
اگر خواهی که بینی چشمهٔ خوُر
تو را حاجت فتد با جرمِ دیگر
22
چو چشمِ سر ندارد طاقتِ تاب
توانْ خورشیدِ تابان دید در آب
33
از او چون روشنی کمتر نماید
در ادراکِ تو حالی می‌فزاید
44
عدم آیینهٔ هستی است مطلق
کز او پیداست عکسِ تابشِ حق
55
عدم چون گشت هستی را مقابل
در او عکسی شد اندر حال حاصل
66
شد آن وحدت از این کثرت پدیدار
یکی را چون شمردی گشت بسیار
77
عدد گرچه یکی دارد بَدایت
ولیکن نبودش هرگز نهایت
88
عدم در ذاتِ خود چون بود صافی
از او با ظاهر آمد گنجِ مخفی
99
حدیثِ «کُنتُ کَنزا» را فرو خوان
که تا پیدا ببینی سرِّ پنهان
1010
عدم آیینه، عالم عکس و انسان
چو چشمِ عکس در وی شخصِ پنهان
1111
تو چشمِ عکسی و او نورِ دیده است
به دیده، دیده را هرگز که دیده است؟
1212
جهان انسان شد و انسان جهانی
از این پاکیزه‌تر نبود بیانی
1313
چو نیکو بنگری در اصلِ این کار
هم او بیننده، هم دیده است و دیدار
1414
حدیثِ قدسی این معنی بیان کرد
و بی یَسمع و بی یَبصَر عیان کرد
1515
جهان را سر به سر آیینه‌ای دان
به هر یک ذره در صد مِهرِ تابان
1616
اگر یک قطره را دل بر شکافی
برون آید از آن صد بحرِ صافی
1717
به هر جزوی ز خاک ار بنگری راست
هزاران آدم اندر وی هویداست
1818
به اعضا پشه‌ای هم‌چند فیل است
در اسما قطره‌ای مانندِ نیل است
1919
دلِ هر حبّه‌ای صد خرمن آمد
جهانی در دلِ یک ارزن آمد
2020
به پرِّ پشه‌ای در جای جانی
درونِ نقطهٔ چشم آسمانی
2121
بدان خُردی که آمد حبهٔ دل
خداوندِ دو عالم راست منزل
2222
در او در جمع گشته هر دو عالم
گهی ابلیس گردد گاه آدم
2323
ببین عالم همه در‌هم سرشته
مَلِک در دیو و دیو اندر فرشته
2424
همه با هم به هم چون دانه و بَر
ز کافر مؤمن و مؤمن ز کافر
2525
به هم جمع آمده در نقطهٔ حال
همه دورِ زمان روز و مه و سال
2626
ازل عینِ ابد افتاد با هم
نزولِ عیسیِ و ایجادِ آدم
2727
ز هر یک نقطه زین دوُرِ مسلسل
هزاران شکل می‌گردد مُشَکَّل
2828
ز هر یک نقطه دوُری گشته دایر
هم او مرکز هم او در دوُر سایر
2929
اگر یک ذره را برگیری از جای
خلل یابد همه عالم سراپای
3030
همه سرگشته و یک جزو از ایشان
برون ننهاده پای از حدِّ امکان
3131
تعَیُّن هر یکی را کرده محبوس
به جزویّت ز کلّی گشته مأیوس
3232
تو گویی دائما در سیر و حبسند
که پیوسته میانِ خَلع و لَبسَند
3333
همه در جنبش و دائم در آرام
نه آغازِ یکی پیدا نه انجام
3434
همه از ذاتِ خود پیوسته آگاه
وز آنجا راه برده تا به درگاه
3535
به زیرِ پردهٔ هر ذره پنهان
جمالِ جانفزایِ روی جانان
◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

در آلا فکر کردن شرطِ راه است

ولی در ذاتِ حق محضِ گناه است

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 7 - جواب

اگلی نظم

تو از عالم همین لفظی شنیدی

بیا برگو که از عالم چه دیدی؟

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 9 - قاعده در شناخت عوالم پنهان و شرایط عروج بدان عوالم

◆

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00
◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور

0:000:00