صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران
  4. »بخش 46 - الجهل داءٌ بلا دواءٍ والحمقُ حفرةٌ بلا عُمقٍ

بخش 46 - الجهل داءٌ بلا دواءٍ والحمقُ حفرةٌ بلا عُمقٍ

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

داعیانی که زادهٔ زمنند

بیشتر در هوای خویشتنند

22

از خودی خویش زین جهان برتر

وز بدی از اجل گلو بُرتر

33

همه چون از کتاب فهرستند

جز ترا سوی خویش نفرستند

44

رویشان چون پیاز لعل نکوست

چون نکو بنگری بود همه پوست

55

چون پیاز از لباس تو بر تو

لیک چون سیر گنده و بدبو

66

از یتیمان و بیوگان دیار

کرده دایم بطونشان پر نار

77

تا زبان در جدل قوی کردند

عقل را عاشق غوی کردند

88

زین کدو گردنان بی‌پر و بال

چون کدو زود بال و زود زوال

99

پست بالا چو نقطه جاه همه

تنگ میدان چو قطب راه همه

1010

گشته ماهر ولی به جلد زدن

مستحق سیاط و جلد زدن

1111

هوششان در سرای بی‌فریاد

باز چون گوش کرّ مادرزاد

1212

کرده از بهرِ جاه و مال و مدد

سر ز شر دل ز ذُل جسد ز حسد

1313

از پی کسب صدره و صرّه

صدق‌اللّٰه گوی بومرّه

1414

شاکر از فعلشان شده ضحّاک

پیش هاروت در نشسته به خاک

1515

از پی شرط شرع برگشته

تشنهٔ خون یکدگر گشته

1616

قصد کرده به خون ساده‌دلان

اینچنین ناکسان مستحلان

1717

از پی صید عامی و خامی

ساخته شرع و صدق را دامی

1818

همه اندر بدی بهی دیده

همه از باد فربهی دیده

1919

گرچه با یکدگر چو اصحابند

سفها بر مثال سیمابند

2020

همچو سیماب بر کف مفلوج

از پی مال خلق و حرص فروج

2121

به کرم کاهل و به زر مایل

جهلشان پیش علمشان حایل

2222

پیش مردان دین چه لاف زنند

که عیال یتیم و بیوه زنند

2323

چون حریص و حسود و دو رویند

به گرانی به یکدگر پویند

2424

هرکه از خود زد از فضولی رای

دست ازو شست شرع بارْ خدای

2525

همه از مال و جاه در شوو آی

همه یوسف فروش نابینای

2626

همه بی‌مغز دشمن عنبر

همه بیمار و عیب جوی هنر

2727

همه زشتان آینه دشمن

همه خفّاش چشمهٔ روشن

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

در مناجات با خدا موسی

گفت ایا کردگار و یا مولی

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران»بخش 45 - التمثیل فی‌التّقوی، سؤال موسی علیه‌السّلام عنّ‌اللّٰه عزّ وجل قال ای شیء خلقت افضل من‌الاشیاء

اگلی نظم

یافت آیینه زنگیی در راه

واندرو روی خویش کرد نگاه

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران»بخش 47 - التمثیل فی اَصحابِ الغَفلةِ والجُهّال

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور