صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران
  4. »بخش 17 - فی فضیلته علیه‌السلام علی جبرئیل و سائر الانبیاء علیهم‌السلام

بخش 17 - فی فضیلته علیه‌السلام علی جبرئیل و سائر الانبیاء علیهم‌السلام

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

شب معراج چون به حضرت رفت

با هزاران جلال و عزّت رفت

22

چون به رفرف رسید روح امین

جُست فرقت ز مصطفای گزین

33

جبرئیل از مقام معلومش

باز گشت و بماند محرومش

44

گفت شاها کنون تو خود بخرام

که مرا بیش از این نماند مقام

55

پیش از این گر بیایم انگشتی

یا بر این روی آورم پشتی

66

همچو انگشت سوخته سر و پشت

گرددم پا و پنجه و انگشت

77

جبرئیل این سخن روایت کرد

با ملائک همین حکایت کرد

88

گفت نز عجز بازگشتم من

یا بگرد نیاز گشتم من

99

مصطفی را صفا و قرب کرام

بر درِ ذوالجلال و الاکرام

1010

چون ز کونین به در نهاد قدم

حدثان را بماند و ماند قدم

1111

تا سفر بود در حدث ما را

مشکلش بود در عبث ما را

1212

سائل او بود و من ورا مسؤول

هر دو همواره حامل و محمول

1313

او ز من حالها همی پرسید

من همی شرح دادم آنچه بدید

1414

چون قدم بر نهاد بر کونین

مر مرا گشت دوخته عینین

1515

گفتم ار زین سپس سؤال کند

هرچه گوید مرا زوال کند

1616

حدثان را جواب آسان بود

لیک جان از قدم هراسان بود

1717

بی‌خبر بودم از حدیث قدم

گشت ما را ضعیف پر و قدم

1818

بیش از آنم نماند تاب جواب

گشت از آن حال و کار من در تاب

1919

او برفت و بدید آنچه بدید

گفت با حق سخن جواب شنید

2020

من ز نادیده و ندانسته

باز ماندم شدم زبان بسته

2121

بیش از آن مر مرا مجال نماند

حدثان را زبان قال نماند

2222

زین سبب قاصر آمدم زان راه

که نبودم ز حال راه آگاه

2323

مر مرا تا به خلق راه نمود

چون گذشتم ز خلق راه نبود

2424

زان مقامی که من بماندم پس

نرسد هیچ وهم و خاطر کس

2525

چون گه رفتنش فراز آمد

به سوی حضرتش نیاز آمد

2626

طوطی جانش چون قفس بشکست

رفت و بر فرق جبرئیل نشست

2727

زانکه در پیش داشت راه نهفت

زان همی الرفیق الاعلی گفت

2828

بود مشتاق حضرت خلوت

سیر بود از سرای پر آفت

2929

جان دین بر پرید جسمی ماند

معنی شرع رفت و اسمی ماند

3030

چون بپرداخت شخص نورانی

جسم او باز شد به جسمانی

3131

جسم در راه پر خلل کوشد

اسم در قسم لم یزل کوشد

3232

هرکجا او شراب دین پالود

پسر بوقحافه قحفش بود

3333

جان او با دلش به علّیّین

تن او با تنش رفیق و قرین

3434

روز و شب سال و ماه در همه کار

ثانی اثنین اذ هما فی‌الغار

3535

بوده خود با رسول پیش از پیک

صدق صدیق را سلام علیک

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

عندلیبان باغ آن خوشبوی

در ترنّم تبارک‌الله گوی

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران»بخش 16 - ذکر آفرینش و مرتبه و حسن خلق وی صلواة الله علیه

اگلی نظم

ذکر ابی‌بکر الصدیق الاطهر الشیخ الاکبر الوزیر الانور الضجیع الاقمّر العتیق الازهر الصاحب فی‌الغار المؤتمن فی‌الشدائد والاسرار المنفق لرسول‌الله اربعین الف دینار حبیب حبیب‌الملک الجبار الذی انزل الله تعالی فی‌شأنه: والذی جاء بالصدق و صدّق به اولئک هم‌المتقون، و قال النّبی صلّی‌الله علیه و سلم: هذا سید کهول اهل الجنّة من‌الاولین والآخرین الاالنبیین والمرسلین، و قال علیه‌السلام: انت عتیق‌الله من‌النار فسمی عتیقا، و سئل الجنید عن قول النبی صلی‌الله علیه و آله و سلم لابی بکر: انت عتیق‌الله من‌النار لم سمی عتیقا قال: لانه عتیق من مشاهدة الکونین لایشاهد مع‌الله غیرالله، و قال علیه‌السلام: لو وزن ایمان ابی‌بکر بایمان اهل الارض لرجح، و قال علیه‌السلام: لاتبک یا ابابکر ان من امّن‌الناس علی ماله و صحبته ابابکر و قال عم: ولو کنت متخذا من امتی خلیلا لاتخذت ابابکر خلیلا ولکن مودّة الاسلام و اخوّته، ولایبقی فی‌المسجد باب الا سد الا باب ابی‌بکر، و قال حسّان‌بن ثابت فی‌النبی و ابی‌بکر و عمر علیه‌السلام و رضی‌الله عنهما.

ثلثة برزوا بفضلهم

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران»بخش 18 - ستایش ابوبکر صدیق رضی‌الله عنه

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور