صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح
  4. »بخش 2 - التمثیل فی وضع الشی بغیر موضعه

بخش 2 - التمثیل فی وضع الشی بغیر موضعه

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

آن شنیدی که ابلهی برخاست

سرگذشت از مخنثی درخواست

2

که بگو سرگذشتی ای بهمان

گفت رَو رَو مَزَح مکن هله هان

3

کسی از حیز سرگذشت نجست

حیز را کون گذشت باید گفت

4

گوش سوی همه سخنها دار

هرچه زان به درون جان بنگار

5

هرچه مایه صفا بدان ده روی

هرچه مایه کدر گذر کن زوی

6

حجّت ایزدست در گردن

خواندن علم و کار ناکردن

7

کرده‌ای همچو گوز بُن گردن

از چه از عشوه و قفا خوردن

8

مخر آن عشوه کاندرین بنیاد

عشوه تن پر کند ولیک از باد

9

مَشکِ پر بادی، از سر و دل و تن

ریسمانی شوی به یک سوزن

10

در جهان خراب بی‌فریاد

کس گرفتار بادِ عشوه مباد

11

قُبله اول ز قِبله باز شناس

تا بدانی تو فربهی ز اماس

12

چند ازین در نفاق و محتالی

چشمها درد و لاف کحّالی

13

هرکه مغرور بانگ غولانست

اجلش زیر ام‌غیلانست

14

علمت از جان و مالت از تن تست

آن دو معشوقه این دو دشمن تست

15

پاک شو تا ز اهل دین گردی

آن چنان باش تا چنین گردی

16

رهروان را ز نطق نبود ساز

پیل فربه بود ضعیف آواز

17

علمدان کدخدای دو جهانست

وآنکه نادان حقیر و حیرانست

18

حکما بار جمله بربستند

همه رفتند و زین هوس رستند

19

تو گل و دین درین جهان بستی

ای نه هشیار چون چنین مستی

20

علم دان خاصهٔ خدا آمد

علم خوان شوخ و نر گدا آمد

21

بهر دین با سفیه رای مزن

رگ قیفال بهر پای مزن

22

بد ز نیکان سلامتی نشود

که ز بیجاده قیمتی نشود

23

در دونی برای زر نزنند

باسلیق از برای سر نزنند

24

آنکه را علّتی بود در پشت

چون بنالد ز پنجه و انگشت

25

چون تو بر سر نهی ورا مرهم

نفزاید ز مرهمش مرهم

26

آن حکیمان که روی بنمایند

بر گل و بر دلت نبخشایند

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

فی‌العلم و درجة العلم و المتعلّم والسائل والمسئول، قال‌اللّٰه تعالی: والذین اوتوا العلم درجات، و قال ایضاً: قل هل یستوی الذین یعلمون والذین لایعلمون، قال النّبی علیه‌السّلام: العلماء ورثة الانبیاء، و قال ایضاً: اطلبوا العلم ولو بالصّین، و قال صلّی‌اللّٰه علیه و سلّم: نوم العلماء خیر من عبادة الجهلاء، و قال: العلم علمان علم الابدان و علم الادیان.

علم سوی در آله برد

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 1 - فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح

اگلی نظم

رافضی را عوام در تف کین

می‌زدند از پی حمیّت دین

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 3 - فی الجاهل و یظن العالم

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور