صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح
  4. »بخش 2 - التمثیل فی وضع الشی بغیر موضعه

بخش 2 - التمثیل فی وضع الشی بغیر موضعه

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

آن شنیدی که ابلهی برخاست

سرگذشت از مخنثی درخواست

22

که بگو سرگذشتی ای بهمان

گفت رَو رَو مَزَح مکن هله هان

33

کسی از حیز سرگذشت نجست

حیز را کون گذشت باید گفت

44

گوش سوی همه سخنها دار

هرچه زان به درون جان بنگار

55

هرچه مایه صفا بدان ده روی

هرچه مایه کدر گذر کن زوی

66

حجّت ایزدست در گردن

خواندن علم و کار ناکردن

77

کرده‌ای همچو گوز بُن گردن

از چه از عشوه و قفا خوردن

88

مخر آن عشوه کاندرین بنیاد

عشوه تن پر کند ولیک از باد

99

مَشکِ پر بادی، از سر و دل و تن

ریسمانی شوی به یک سوزن

1010

در جهان خراب بی‌فریاد

کس گرفتار بادِ عشوه مباد

1111

قُبله اول ز قِبله باز شناس

تا بدانی تو فربهی ز اماس

1212

چند ازین در نفاق و محتالی

چشمها درد و لاف کحّالی

1313

هرکه مغرور بانگ غولانست

اجلش زیر ام‌غیلانست

1414

علمت از جان و مالت از تن تست

آن دو معشوقه این دو دشمن تست

1515

پاک شو تا ز اهل دین گردی

آن چنان باش تا چنین گردی

1616

رهروان را ز نطق نبود ساز

پیل فربه بود ضعیف آواز

1717

علمدان کدخدای دو جهانست

وآنکه نادان حقیر و حیرانست

1818

حکما بار جمله بربستند

همه رفتند و زین هوس رستند

1919

تو گل و دین درین جهان بستی

ای نه هشیار چون چنین مستی

2020

علم دان خاصهٔ خدا آمد

علم خوان شوخ و نر گدا آمد

2121

بهر دین با سفیه رای مزن

رگ قیفال بهر پای مزن

2222

بد ز نیکان سلامتی نشود

که ز بیجاده قیمتی نشود

2323

در دونی برای زر نزنند

باسلیق از برای سر نزنند

2424

آنکه را علّتی بود در پشت

چون بنالد ز پنجه و انگشت

2525

چون تو بر سر نهی ورا مرهم

نفزاید ز مرهمش مرهم

2626

آن حکیمان که روی بنمایند

بر گل و بر دلت نبخشایند

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

فی‌العلم و درجة العلم و المتعلّم والسائل والمسئول، قال‌اللّٰه تعالی: والذین اوتوا العلم درجات، و قال ایضاً: قل هل یستوی الذین یعلمون والذین لایعلمون، قال النّبی علیه‌السّلام: العلماء ورثة الانبیاء، و قال ایضاً: اطلبوا العلم ولو بالصّین، و قال صلّی‌اللّٰه علیه و سلّم: نوم العلماء خیر من عبادة الجهلاء، و قال: العلم علمان علم الابدان و علم الادیان.

علم سوی در آله برد

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 1 - فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح

اگلی نظم

رافضی را عوام در تف کین

می‌زدند از پی حمیّت دین

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 3 - فی الجاهل و یظن العالم

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور