بخش 24 - حکایت پروانه و صدق محبت او

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

کسی گفت پروانه را کای حقیر

برو دوستی در خور خویش گیر

رهی رو که بینی طریق رجا

تو و مهر شمع از کجا تا کجا؟

سمندر نه‌ای گرد آتش مگرد

که مردانگی باید آنگه نبرد

ز خورشید پنهان شود موش کور

که جهل است با آهنین پنجه زور

کسی را که دانی که خصم تو اوست

نه از عقل باشد گرفتن به دوست

تو را کس نگوید نکو می‌کنی

که جان در سر کار او می‌کنی

گدایی که از پادشه خواست دخت

قفا خورد و سودای بیهوده پخت

کجا در حساب آرد او چون تو دوست

که روی ملوک و سلاطین در اوست؟

مپندار کاو در چنان مجلسی

مدارا کند با چو تو مفلسی

1010

وگر با همه خلق نرمی کند

تو بیچاره‌ای با تو گرمی کند

1111

نگه کن که پروانهٔ سوزناک

چه گفت، ای عجب گر بسوزم چه باک؟

1212

مرا چون خلیل آتشی در دل است

که پنداری این شعله بر من گل است

1313

نه دل دامن دلستان می‌کشد

که مهرش گریبان جان می‌کشد

1414

نه خود را بر آتش به خود می‌زنم

که زنجیر شوق است در گردنم

1515

مرا همچنان دور بودم که سوخت

نه این دم که آتش به من در فروخت

1616

نه آن می‌کند یار در شاهدی

که با او توان گفتن از زاهدی

1717

که عیبم کند بر تولای دوست؟

که من راضیم کشته در پای دوست

1818

مرا بر تلف حرص دانی چراست؟

چو او هست اگر من نباشم رواست

1919

بسوزم که یار پسندیده اوست

که در وی سرایت کند سوز دوست

2020

مرا چند گویی که در خورد خویش

حریفی به دست آر همدرد خویش

2121

بدان ماند اندرز شوریده حال

که گویی به کژدم گزیده منال

2222

کسی را نصیحت مگو ای شگفت

که دانی که در وی نخواهد گرفت

2323

ز کف رفته بیچاره‌ای را لگام

نگویند کآهسته ران ای غلام

2424

چه نغز آمد این نکته در سندباد

که عشق آتش است ای پسر پند، باد

2525

به باد آتش تیز برتر شود

پلنگ از زدن کینه ور تر شود

2626

چو نیکت بدیدم بدی می‌کنی

که رویم فرا چون خودی می‌کنی

2727

ز خود بهتری جوی و فرصت شمار

که با چون خودی گم کنی روزگار

2828

پی چون خودی خودپرستان روند

به کوی خطرناک مستان روند

2929

من اول که این کار سر داشتم

دل از سر به یک بار برداشتم

3030

سر انداز در عاشقی صادق است

که بدزهره بر خویشتن عاشق است

3131

اجل ناگهی در کمینم کشد

همان به که آن نازنینم کشد

3232

چو بی شک نبشته‌ست بر سر هلاک

به دست دلارام خوشتر هلاک

3333

نه روزی به بیچارگی جان دهی؟

همان به که در پای جانان دهی

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور