صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »دیوان شمس
  3. »ترجیعات
  4. »هشتم

هشتم

شاعر: رومی

وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)

صنف: ترجیع بند

بند 1
Toggle stanza 1
1

بلبل سرمست برای خدا

مجلس گل بین و به منبر برآ

2

هین به غنیمت شمر این روز چند

زانک ندارد گل رعنا وفا

3

ای دم تو قوت عروسان باغ

فصل بهارست بزن الصلا

4

جان من و جان ترا پیش ازین

سابقهٔ بود که گشت آشنا

5

الفت امروز ازان سابقه‌ست

گرچه فراموش شد آنها ترا

6

سیر ببینیم رخ همدگر

ناشده ما از رخ و از تن جدا

7

تا بشناسیم دران حشر نو

چونک چنین بوقلمونیم ما

8

صورت یوسف به یکی جرم شد

صورت گرگی بر اهل هوا

9

از غرضی چون پنهان شد ز چشم

صورت آن خسرو شیرین لقا

10

پس چو مبدل شود آن صورتش

چونش شناسی تو بدین چشمها

11

یارب بنماش چنانک ویست

از حق درخواست چنین مصطفا

12

خیز به ترجیع بگو باقیش

نیک نشانش کن و خطی بکش

بند 2
Toggle stanza 2
13

ای رخ تو حسرت ماه و پری

پر بگشادی به کجا می‌پری

14

هین گروی ده سره آنگه برو

رفتن تو نیست ز ما سرسری

15

زنده جهان ز آب حیات توست

مست قروی تو دل لاغری

16

خود چه بود خاک که در چرخ تست

این فلک روشن نیلوفری

17

زین بگذشتم به خدا راست گو

رخت ازین خانه کجا می‌بری

18

در دو جهان کار تو داری و بس

راست بگو تا بچه کار اندری

19

ور بنگویی تو گواهی دهد

چشم تو آن فتنه گر عبهری

20

جان چو دریای تو تنگ آمدست

زین وطن مختصر ششدری

21

چون نشوی سیر ازین آب شور

چونک امیر آب دو صد کوثری

22

رست ز پای تو به فضل خدا

بهر ره چرخ پر جعفری

23

شاعر تو دست دهان برنهاد

تا که کند شاه به خود شاعری

24

شاه همی گوید ترجیع را

تا سه تمامش کن و باقی ترا

بند 3
Toggle stanza 3
25

ای که ملک طوطی آن قندهات

کوزه‌گرم کوزه کنم از نبات

26

لیک فقیرم تو ز یاقوت خویش

وقت زکاتست مرا ده زکات

27

سابق خیری تو و خاصه کنون

موسم خیرست و اوان صلات

28

نک رمضان آمد و قدرست و عید

وز تو رسیدست در آن شب برات

29

در هوس بحر تو دارم لبی

کان نشود تر ز هزاران فرات

30

حبس دلم چاه زنخدان تست

کی طلبم زین چه و زندان نجات

31

عرض فلک دارد این قعر چاه

عرصهٔ او تیز نظر را کفات

32

صورت عشقی تو و بی‌صورتی

این عدد اندر صفت آمد نه ذات

33

هم تو بگو زانک سخنهای خلق

پیش کلام توبود ترهات

34

هم تو بگو ای شه نطع وجود

ای همه شاهان ز تو در بیت مات

35

چونک سه ترجیع بگفتم بده

تا عربی گویم یا سعد هات

36

یا قمرالحسن مزیل‌الظلام

جد بطلوع مع کاس المدام

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

مستی و عاشقی و جوانی و یار ما

نوروز و نوبهار و حمل می‌زند صلا

رومی»دیوان شمس»ترجیعات»هفتم

اگلی نظم

باز این دل سرمستم دیوانهٔ آن بندست

دیوانه کسی باشد، کو بی‌دل و پیوندست

رومی»دیوان شمس»ترجیعات»نهم

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور