صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر پنجم
  4. »بخش 48 - تفسیر وَ هُوَ مَعَکُمْ

بخش 48 - تفسیر وَ هُوَ مَعَکُمْ

Commentary on “And He is with you.”

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
Toggle stanza 1
1

یک سپد پر نان ترا بر فرق سر

تو همی خواهی لب نان در به در

There is a basket full of loaves on the crown of thy head, and thou art begging a crust of bread from door to door.

2

در سر خود پیچ هل خیره‌سری

رو در دل زن چرا بر هر دری

Attend to thine own head, abandon giddy-headedness; go, knock at the door of thy heart: why art thou (knocking) at every door?

3

تا بزانویی میان آب‌ِ جو

غافل از خود زین و آن تو آب‌جو

Whilst thou art up to the knee in the river-water, thou art heedless of thyself and art seeking water from this one and that one.

4

پیش آب و پس هم آب با مدد

چشمها را پیش سد و خلف سد

Water in front; and behind, too, an unfailing supply of water; (but) before thine eyes is a barrier and behind them a barrier.

5

اسپ زیر ران و فارس اسپ‌جو

چیست این گفت اسپ لیکن اسپ کو

The horse is under the (rider's) thigh, and the rider is seeking the horse. (When asked), “What is this?” he says, “A horse, but where is the horse?”

6

هی نه اسپست این به زیر تو پدید

گفت آری لیک خود اسپی که دید

“Eh, is not this a horse under thee, plain to see?” “Yes,” says he, “but who ever saw a horse?”

7

مست آب و پیش روی اوست آن

اندر آب و بی‌خبر ز آب روان

He (such a one) is mad with thirst for the water, and it (the water) is before his face: he is in the water and unconscious of the running water.

8

چون گهر در بحر گوید بحر کو

وآن خیال چون صدف دیوار او

Like the pearl in the sea, he says, “Where is the sea?” and that shell-like phantasy is his wall.

9

گفتن آن کو حجابش می‌شود

ابر تاب آفتابش می‌شود

His saying “Where?” becomes for him a screen: it becomes for him a cloud over the radiance of the sun.

10

بند چشم اوست هم چشم بدش

عین رفع سد او گشته سدش

His bad (sensual) eye is a bandage on his (inward) eye: his very (awareness of) removing the barrier has become a barrier for him.

11

بند گوش او شده هم هوش او

هوش با حق دار ای مدهوش او

His (self-)consciousness has become the plug of his (inward) ear: keep thy consciousness (directed) towards God (alone), O thou who art bewildered in Him.

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

پس پیمبر گفت بهر این طریق

باوفاتر از عمل نبود رفیق

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 47 - در تفسیر قول مصطفی علیه‌السلام لا بد من قرین یدفن معک و هو حی و تدفن معه و انت میت ان کان کریما اکرمک و ان کان لیما اسلمک و ذلک القرین عملک فاصلحه ما استطعت صدق رسول‌الله

اگلی نظم

هوش را توزیع کردی بر جهات

می‌نیرزد تره‌ای آن ترهات

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 49 - در تفسیر قول مصطفی علیه‌السلام من جعل الهموم هما واحدا کفاه الله سائر همومه و من تفرقت به الهموم لا یبالی الله فی ای واد اهلکه

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور