صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر پنجم
  4. »بخش 169 - خنده گرفتن آن کنیزک را از ضعف شهوت خلیفه و قوت شهوت آن امیر و فهم کردن خلیفه از خندهٔ کنیزک

بخش 169 - خنده گرفتن آن کنیزک را از ضعف شهوت خلیفه و قوت شهوت آن امیر و فهم کردن خلیفه از خندهٔ کنیزک

Puellam risus occupat propter libidinem Khalífae debilem et libidinem illius ducis validissimam. Khalífa puellae risum animadvertit.

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
Toggle stanza 1
1

زن بدید آن سستی او از شگفت

آمد اندر قهقهه خنده‌ش گرفت

Femina languorem ejus vidit; rem mirando in cachinnos ivit: risus eam occupavit.

2

یادش آمد مردی آن پهلوان

که بکشت او شیر و اندامش چنان

Venit in mentem virilitas ducis fortissimi qui leonem interfecit dum membrum (virile) ejus tale est.

3

غالب آمد خندهٔ زن شد دراز

جهد می‌کرد و نمی‌شد لب فراز

The woman's laughter overpowered (her) and was prolonged: she tried hard (to suppress it) but her lips would not shut.

4

سخت می‌خندید هم‌چون بنگیان

غالب آمد خنده بر سود و زیان

She kept laughing violently like beng-eaters: her laughter overpowered (all considerations of) gain or loss.

5

هرچه اندیشید خنده می‌فزود

هم‌چو بند سیل ناگاهان گشود

Everything that she thought of (only) increased her laughter, as (when) a flood-gate is suddenly opened.

6

گریه و خنده غم و شادی دل

هر یکی را معدنی دان مستقل

Weeping and laughter and sorrow and joy of heart—know that each one (of them) has an independent source.

7

هر یکی را مخزنی مفتاح آن

ای برادر در کف فتاح دان

Each one has a (particular) store-house: know, O brother, that the key thereof is in the hand of the Opener.

8

هیچ ساکن می‌نشد آن خنده زو

پس خلیفه طیره گشت و تندخو

Her laughter was never ceasing: then the Caliph became enraged and fierce.

9

زود شمشیر از غلافش بر کشید

گفت سر خنده واگو ای پلید

He quickly drew his scimitar from its sheath and said, “Declare the secret cause of thy laughter, O foul (woman)!

10

در دلم زین خنده ظنی اوفتاد

راستی گو عشوه نتوانیم داد

From this laughter a suspicion has come into my heart: tell the truth, thou canst not cajole me.

11

ور خلاف راستی بفریبیم

یا بهانهٔ چرب آری تو به دم

And if thou deceive me with falsehoods or idly utter glib excuses,

12

من بدانم در دل من روشنیست

بایدت گفتن هر آنچ گفتنیست

I shall know, (for) there is light in my heart: thou must tell everything that ought to be told.

13

در دل شاهان تو ماهی دان سطبر

گرچه گه گه شد ز غفلت زیر ابر

Know that in the heart of kings there is a mighty moon, though sometimes it is overclouded by forgetfulness.

14

یک چراغی هست در دل وقت گشت

وقت خشم و حرص آید زیر طشت

In the heart there is a lamp with which one goes about (as a rule); at times of anger and concupiscence it is put under the basin.

15

آن فراست این زمان یار منست

گر نگویی آنچ حق گفتنست

That clairvoyance accompanies me just now: unless thou tell that which ’tis thy duty to tell,

16

من بدین شمشیر برم گردنت

سود نبود خود بهانه کردنت

I will sever thy neck with this scimitar: evasion will not avail thee at all.

17

ور بگویی راست آزادت کنم

حق یزدان نشکنم شادت کنم

And if thou tell the truth, I will set thee free: I will not violate the duty I owe to God, I will make thee glad.”

18

هفت مصحف آن زمان برهم نهاد

خورد سوگند و چنین تقریر داد

At the same moment he placed seven Qur’áns one on the top of another and swore an oath and thus confirmed (his promise).

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

آن خلیفه کرد رای اجتماع

سوی آن زن رفت از بهر جماع

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 168 - آمدن خلیفه نزد آن خوب‌روی برای جماع

اگلی نظم

زن چو عاجز شد بگفت احوال را

مردیِ آن رستم صد زال را

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 170 - فاش کردن آن کنیزک آن راز را با خلیفه از زخم شمشیر و اکراه خلیفه کی راست گو سبب این خنده را و گر نه بکشمت

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور