صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر پنجم
  4. »بخش 86 - حکایت در تقریر این سخن کی چندین گاه گفت ذکر را آزمودیم مدتی صبر و خاموشی را بیازماییم

بخش 86 - حکایت در تقریر این سخن کی چندین گاه گفت ذکر را آزمودیم مدتی صبر و خاموشی را بیازماییم

Story in confirmation of the saying, “We have tried speech and talk all this time: (now) for a while let us. try self-restraint and silence.”

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
Toggle stanza 1
1

چند پختی تلخ و تیز و شورگز

این یکی بار امتحان شیرین بپز

How long have you been cooking (things) sour and acid and (like the fruit of) the white tamarisk? For this one time make an experiment and cook sweets.

2

آن یکی را در قیامت ز انتباه

در کف آید نامهٔ عصیان سیاه

On waking at the Resurrection, there is put into the hands of a (wicked) man the scroll of his sins: (it will be) black,

3

سرسیه چون نامه‌های تعزیه

پر معاصی متن نامه و حاشیه

Headed with black, as letters of mourning; the body and margin of the scroll completely filled with (his) sins—

4

جمله فسق و معصیت بد یک سری

هم‌چو دارالحرب پر از کافری

The whole (of it) wickedness and sin from end to end, full of infidelity, like the land of war.

5

آنچنان نامهٔ پلید پر وبال

در یمین ناید درآید در شمال

Such a foul and noxious scroll does not come into the right hand; it comes into the left hand.

6

خود همین‌جا نامهٔ خود را ببین

دست چپ را شاید آن یا در یمین

Here also (in this world) regard your scroll (the record of your actions), (and consider) whether it fits the left hand or the right.

7

موزهٔ چپ کفش چپ هم در دکان

آن چپ دانیش پیش از امتحان

In the (bootmaker's) shop, can you know before trying (them) on that the left boot or shoe belongs to the left (foot)?

8

چون نباشی راست می‌دان که چپی

هست پیدا نعرهٔ شیر و کپی

When you are not “right,” know that you are “left”; the cries of a lion and an ape are distinct (from one another).

9

آنک گل را شاهد و خوش‌بو کند

هر چپی را راست فضل او کند

He (God) who makes the rose lovely and sweet-scented—His bounty makes every “left” to be “right.”

10

هر شمالی را یمینی او دهد

بحر را ماء معینی او دهد

He bestows “rightness” on every one belonging to the “left” He bestows a (fresh) running water on the (salt) sea.

11

گر چپی با حضرت او راست باش

تا ببینی دست‌برد لطفهاش

If you are “left,” be “right” (in perfect harmony) with His Lordship, that you may see His mercies prevail (over His wrath).

12

تو روا داری که این نامهٔ مهین

بگذرد از چپ در آید در یمین

Do you think it allowable that this vile scroll (of yours) should pass from the left hand and come into the right?

13

این چنین نامه که پرظلم و جفاست

کی بود خود درخور اندر دست راست

How indeed should a scroll like this, which is full of iniquity and injury, be fit (to place) in the right hand?

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

گفت ای شه جملگی فرمان تراست

با وجود آفتاب اختر فناست

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 85 - تعجیل فرمودن پادشاه ایاز را کی زود این حکم را به فیصل رسان و منتظر مدار و ‌«ایام بیننا‌» مگو کی ‌«الانتظار موت الاحمر‌»‌، و جواب گفتن ایاز شاه را

اگلی نظم

زاهدی را یک زنی بد بس غیور

هم بد او را یک کنیزک هم‌چو حور

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 87 - در بیان کسی کی سخنی گوید کی حال او مناسب آن سخن و آن دعوی نباشد چنان که کفره و لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمواتِ وَ الأَرْضَ لَیَقولُنَّ اللهُ خدمت بت سنگین کردن و جان و زر فدای او کردن چه مناسب باشد با جانی کی داند کی خالق سموات و ارض و خلایق الهیست سمیعی بصیری حاضری مراقبی مستولی غیوری الی آخره

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور