بخش 12 - سخنی چند در عشق

شاعر: نظامی

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

مرا که‌ز عشق به ناید شعاری

مبادا تا زیم جز عشق کاری

فلک جز عشق محرابی ندارد

جهان بی‌خاکِ عشق آبی ندارد

غلام عشق شو کاندیشه این است

همه صاحب‌دلان را پیشه این است

جهان عشقست و دیگر زرق‌سازی

همه بازیست الّا عشقبازی

اگر بی‌عشق بودی جان عالَم

که بودی زنده در دوران عالَم؟

کسی کز عشق خالی شد فسرده‌ست

گرش صد جان بوَد بی‌عشق مُرده‌ست

اگر خود عشق هیچ افسون نداند

نه از سودای خویشت وا رهاند؟

مشو چون خر به‌خورد و خواب خرسند

اگر خود گربه باشد‌، دل درو بند

به عشق گُربه گر خود چیر باشی

از آن بهتر که با خود شیر باشی

1010

نروید تخمِ کس بی‌دانهٔ عشق

کس ایمن نیست جز در خانهٔ عشق

1111

ز سوزِ عشق بهتر در جهان چیست؟

که بی او گل نخندید، ابر نگْریست

1212

شنیدم عاشقی را بود مستی

وز آنجا خاست اوّل بت‌پرستی

1313

همان گبران که بر آتش نشستند

ز عشقِ آفتاب، آتش پرستند

1414

مبین در دل که او سلطان جانست

قَدَم در عشق نِه، کاو جان جانست

1515

هم از قبله سخن گوید هم از لات

همش کعبه خزینه، هم خرابات

1616

اگر عشق اوفتد در سینهٔ سنگ

به معشوقی زند در گوهری چنگ

1717

که مغناطیس اگر عاشق نبودی

بدان شوق آهنی را چون ربودی؟

1818

و گر عشقی نبودی بر گذرگاه

نبودی کهربا جویندهٔ کاه

1919

بسی سنگ و بسی گوهر بجایند

نه آهن را نه که را می‌ربایند

2020

هران جوهر که هستند از عدد بیش

همه دارند میل مرکز خویش

2121

گر آتش در زمین منفذ نیابد

زمین بشکافد و بالا شتابد

2222

و گر آبی بماند در هوا دیر

به میل طبع هم راجع شود زیر

2323

طبایع جز کشش کاری ندانند

حکیمان این کشش را عشق خوانند

2424

گر اندیشه کنی از راه بینش

به عشق است ایستاده آفرینش

2525

گر از عشق‌، آسمان آزاد بودی

کجا هرگز زمین آباد بودی؟

2626

چو من بی‌عشق خود را جان ندیدم

دلی بفروختم جانی خریدم

2727

ز عشق آفاق را پردود کردم

خِرد را دیده خواب‌آلود کردم

2828

کمر بستم به عشق این داستان را

صلای عشق در دادم جهان را

2929

مبادا بهره‌مند از وی خسیسی

به جز خوشخوانی و زیبانویسی

3030

ز من نیک آمد این‌، ار بد نویسند

به مُزد من گناه خود نویسند

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور