بخش 14 - آغاز داستان خسرو و شیرین

شاعر: نظامی

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

صداکار: سیامک هدایت

چنین گفت آن سخن‌گوی کهن‌زاد

که بودش داستان‌های کهن، یاد

که چون شد ماهِ کسری در سیاهی

به هرمز داد تخت پادشاهی

جهان‌افروز، هرمز داد می‌کرد

به داد خود جهان آباد می‌کرد

همان رسم پدر بر جای می‌داشت

دَهش بر دست و دین بر پای می‌داشت

نسب را در جهان پیوند می‌خواست

به قربان از خدا فرزند می‌خواست

به چندین نذر و قربانش خداوند

نرینه داد فرزندی، چه فرزند!

گرامی دُری از دریای شاهی

چراغی روشن از نور الهی

مبارک‌طالعی فرخ‌سریری

به طالع، تاج‌داری تخت‌گیری

پدر در خسروی دیده تمامش

نهاده خسرو‌ِ پرویز نامش

1010

از آن شد نام آن شهزاده، پرویز

که بودی دائم از هر کس پَر آویز

1111

گرفته در حریرش دایه چون مشک

چو مروارید تَر در پنبهٔ خشک

1212

رُخی از آفتاب اندوه‌کش‌تر

شکر خندیدنی از صبح خوش‌تر

1313

چو میلِ شِکّرش در شیر دیدند

به شیر و شِکّرش می‌پروریدند

1414

به بزم شاهش آوردند پیوست

بسان دستهٔ گل، دست بر دست

1515

چو کار از مهد با میدان فتادش

جهان از دوستی در جان نهادش

1616

به هر سالی که دولت می‌فزودش

خرد تعلیم دیگر می‌نمودش

1717

چو سالش پنج شد در هر شگفتی

تماشا کردی و عبرت گرفتی

1818

چو سال آمد به شش چون سرو می‌رُست

رسوم شش جهت را باز می‌جست

1919

چنان مشهور شد در خوب‌رویی

که مطلق یوسفِ مصر است گویی

2020

پدر ترتیب کرد آموزگارش

که تا ضایع نگردد روزگارش

2121

بر این گفتار بر بگذشت یک چند

که شد در هر هنر خسرو هنرمند

2222

چنان قادر سخن شد در معانی

که بحری گشت در گوهرفشانی

2323

فصیحی کاو سخن چون آب گفتی

سخن با او به اصطرلاب گفتی

2424

چو از باریک‌بینی موی می‌سفت

به باریکی سخن چون موی می‌گفت

2525

پس از نه سالگی مکتب رها کرد

حساب جنگِ شیر و اژدها کرد

2626

چو بر ده سالگی افکند بنیاد

سَرِ سی‌سالگان می‌داد بر باد

2727

به سرپنجه شدی با پنجهٔ شیر

ستونی را قلم کردی به شمشیر

2828

به تیر از موی بگشادی گره را

به نیزه حلقه بربودی زره را

2929

در آن آماج کاو کردی کمان باز

ز طبلِ زُهره کردی طبلک باز

3030

کسی کاو دَه کمان حالی کشیدی

کمانش را به حمالی کشیدی

3131

ز دَه دشمن کمندش خام‌تر بود

ز نُه قبضه خدنگش تام‌تر بود

3232

بُدی گر خود بُدی دیو سپیدی

به پیش بید‌برگش برگ‌ِ بیدی

3333

چو برق نیزه را بر سنگ راندی

سنان در سینهٔ خارا نشاندی

3434

چو عمر آمد به حد چارده سال

بر آمد مرغ دانش را پر و بال

3535

نظر در جستنی‌های نهان کرد

حساب نیک‌ و بدهای جهان کرد

3636

بزرگ‌امّید نامی بود دانا

بزرگ‌امّید از عقل و توانا

3737

زمین جوجو شده در زیر پایش

فلک را جو به جو پیموده رایش

3838

به دست آورده اسرار نهانی

کلید گنج‌های آسمانی

3939

طلب کردش به خلوت شاهزاده

زبان چون تیغ هندی برگشاده

4040

جواهر جست از آن دریای فرهنگ

به چنگ آورد و زد بر دامنش چنگ

4141

دل روشن به تعلیمش برافروخت

وزو بسیار حکمت‌ها در آموخت

4242

ز پرگار زحل تا مرکز خاک

فرو خواند آفرینش‌های افلاک

4343

به اندک عمر شد دریا درونی

به هر فنی که گفتی ذو فنونی

4444

دل از غفلت به آگاهی رسیدش

قدم بر پایهٔ شاهی رسیدش

4545

چو پیدا شد بر آن جاسوس، اسرار

نهانی‌های این گردنده پرگار

4646

ز خدمت خوش‌ترش نآمد جهانی

نبودی فارغ از خدمت زمانی

4747

جهان‌دار از جهانش دوستر داشت

جهان چبوَد ز جانش دوستر داشت

4848

ز بهر جان درازیش از جهان شاه

ز هر دستی درازی کرد کوتاه

4949

منادی را ندا فرمود در شهر

که وای آن کس که او بر کس کند قهر

5050

اگر اسبی چرد در کشت‌زاری

و گر غصبی رود بر میوه‌داری

5151

و گر کس روی نامحرم ببیند

همان در خانهٔ ترکی نشیند

5252

سیاست را ز من گردد سزاوار

بر این سوگند‌هایی خورد بسیار

5353

چو شه در عدل خود ننمود سستی

پدید آمد جهان را تن‌درستی

5454

خرابی داشت از کار جهان دست

جهان از دست‌کار این جهان رست

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور