صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. امیرخسرو دهلوی
  2. »دیوان اشعار
  3. »مجنون و لیلی
  4. »بخش 9 - حکایت شبانی که از غایت همّت‌، تیغ را آیینه وجاهت و قلم را عمدهٔ دولت خود ساخت

بخش 9 - حکایت شبانی که از غایت همّت‌، تیغ را آیینه وجاهت و قلم را عمدهٔ دولت خود ساخت

شاعر: امیرخسرو دهلوی

وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

گویند که در عرب، جوانی

بوده‌ست ز نسبت شبانی

2

بختش چو به اوج رهبری داشت

همّت به فلک برابری داشت

3

زان پیشه کز اصل کار بودش

اقبال رهی دگر نمودش

4

زان شیردلی که داشت با خویش

آلوده نشد به چربی میش

5

رفتی پدرش چو مستمندان

دنبال چرای گوسپندان

6

او سبق امید کرده بر کار

در درس ادب شدی به تکرار

7

چون حرف قلم درست کردی

دامن به سلاح چست کردی

8

تا یافت از آن هنر پرستی

در هر دو هنر تمام‌دستی

9

روزی پدرش به پرده در گفت:

کای جان تو گشته با خرد جفت

10

نو شد چو شکوفهٔ جوانی

از جفت گریز نیست‌، دانی

11

گر فرمایی ز همسری چند

خواهیم بتی، سزای پیوند؟

12

گفتا که: چو کردنی است کاری

جفت از نسب خلیفه باری

13

گفتش پدر: ای سلیم خود‌رای

ز اندازهٔ خود برون منه پای

14

گیرم که دهندت آنچه دل خواست

بی خواسته، کار چون شود راست؟

15

نقد سری و سواری‌ات کو؟

و اسباب عروس‌داری‌ات کو؟

16

آورد جوان دولت‌اندیش

شمشیر و قلم نهاد در پیش

17

گفت: ار سبب دگر ندارم

این هر دو، نه بس کلید کارم؟

18

گویند به همّت‌، آن جوانمرد

شد برتر از انکه آرزو کرد

19

دولت چو بر او فکند سایه

شد محتشمی بلند‌پایه

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

ای چاره ده‌ ماهه زرگانی

هم خضر و هم آب زندگانی

امیرخسرو دهلوی»دیوان اشعار»مجنون و لیلی»بخش 8 - راه نمودن فرزند قره‌العین عین‌الدین خضر را، که از ظلمات دنیا سوی روشنایی گراید، رواه الله من عین الحیوة عمره، کالخضر، بصحه الذات

اگلی نظم

دندانه گشای قفل این راز

زین گونه در سخن کند باز

امیرخسرو دهلوی»دیوان اشعار»مجنون و لیلی»بخش 10 - آغاز سلسله جنبانیدن مجنون و لیلی

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور