صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. امیرخسرو دهلوی
  2. »دیوان اشعار
  3. »مثنویات
  4. »شمارهٔ 96 - ترجیح اهل هند بر اهل عجم همه در زیرکی و دانش و دلهای هوشیار

شمارهٔ 96 - ترجیح اهل هند بر اهل عجم همه در زیرکی و دانش و دلهای هوشیار

شاعر: امیرخسرو دهلوی

وزن: مفتعلن مفتعلن مفتعلن

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

گشت چو ثابت که به هند است هوا

نایب جنت ز بسی برگ و نوا

22

چون بهر اقلیم که جنبد قلمی

نیست به از دانش حکمت رقمی

33

گر به حکمت سخن از روم شده

فلسفه ز آنجا همه معلوم شده

44

رومی از آن گونه که افگند برون

برهمنان داشت از آن مایه فزون

55

لیک ازیشان چو بجسته است کسی

آن همه در پرده نمانده‌ست بسی

66

من قدری بر سر این کار شدم

در دل‌شان محرم اسرار شدم

77

هر چه به اندازهٔ خود رمز خرد

جستم از آن قوم نبود از در رد

88

جز بالهی، که در آن عرصه درون

عقل زبون است، خرامند نگون

99

هند و تنها نه در آن ره شده گم

فلسفه را نیز در آن صد شتلم

1010

معترف وحدت و هستی و قدم

قدر ایجاد همه بعد عدم

1111

رازق هر پر هنر و بی هنری

عمر بر جادهٔ هر جانوری

1212

خالق افعال نیکی و بدی

حکمت و حکمش ازلی و ابدی

1313

فعال مختار و مجازی به عمل

عالم هر کلی و جزوی ز ازل

1414

این همه را گشت به تحقیق مقر

نی چو بسی طایفه بر کذب مفر

1515

عیسویان زوج و ولد بسته بدو

هندو ازین جنس نه پیوسته برو

1616

قوم مجسم رقم از جسم زده

برهمنان نی دم از این قسم زده

1717

قوم مشبه سوی تشبیه شده

هندو ازین هاش به تنبیه شده

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

هند چو فردوس شد از صحبت من

بهر هوایش کنون آیم به سخن

امیرخسرو دهلوی»دیوان اشعار»مثنویات»شمارهٔ 95 - ترجیح ملک هند به عقل از هوای خویش بر روم و بر عراق و خراسان و قندهار

اگلی نظم

چو مرد آید برون از عهدهٔ عهد

به کارش بخت و دولت را بود جهد

امیرخسرو دهلوی»دیوان اشعار»مثنویات»شمارهٔ 97 - حدیث عهد و پیمان لشکر غازی، که در کام نهنگ اندر روند و دیدهٔ اژدر!

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور