حکایت محمود و ایاز و حسن در روز عرض سپاه

شاعر: عطار

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

صداکار: آزاده

گفت روزی فرخ و مسعود بود

روز عرض لشگر محمود بود

شد به صحرا بی‌عدد پیل و سپاه

بود بالایی، بر آنجا رفت شاه

شد بر او هم ایاز و هم حسن

هر سه می‌کردند عرض انجمن

بود روی عالم از پیل و سپاه

همچو از مور و ملخ بگرفته راه

چشم عالم آن چنان لشگر ندید

بیش از آن لشگر کسی دیگر ندید

پس زفان بگشاد شاه نامور

با ایاز خاص خود گفت، ای پسر

هست چندین پیل و لشگر آن من

من همه آن تو، تو سلطان من

گرچه گفت این لفظ شاه نامدار

سخت فارغ بود ایاز و برقرار

شاه را خدمت نکرد این جایگاه

خود نگفت او کین مرا گفته‌ست شاه

1010

شد حسن آشفته وگفت ای غلام

می‌کند شاهیت چندین احترام

1111

تو چنین استاده چون بی حرمتی

پشت خم ندهی و نکنی خدمتی

1212

تو چرا حرمت نمی‌داری نگاه

حق‌شناسی نبود این در پیش شاه

1313

چون ایاز القصه بشنود این خطاب

گفت هست این را موافق دو جواب

1414

یک جواب آنست کین بی‌روی و راه

گر کند خدمت به پیش پادشاه

1515

یا به خاک افتد به خواری پیش او

یا سخن گوید بزاری پیش او

1616

بیشتر از شاه و کمتر آمدن

جمله باشد در برابر آمدن

1717

من کیم تا سر بدین کار آورم

در میان خود را پدیدار آورم

1818

بنده آن اوست و تشریف آن اوست

من کیم، فرمان همه فرمان اوست

1919

آنچ هر روزی شه پیروز کرد

وین کرم کو با ایاز امروز کرد

2020

گر دو عالم خطبهٔ ذاتش کنند

می‌ندانم تا مکافاتش کنند

2121

من دریغ معرض کجا آیم پدید

من که باشم، یا چرا آیم پدید

2222

نی کنم خدمت نه در سر آیمش

کیستم تا در برابر آیمش

2323

چون حسن بشنود این قول از ایاس

گفت احسنت ای ایاز حق شناس

2424

خط بدادم من که در ایام شاه

لایقی هر دم به صد انعام شاه

2525

پس حسن دیگر بگفتش کو جواب

گفت نیست آن پیش تو گفتن صواب

2626

گر من و شه هر دو با هم بودمی

این سخن را سخت محرم بودمی

2727

لیک تو چون محرم آن نیستی

چون بگویم، چون تو سلطان نیستی

2828

پس حسن را زود بفرستاد شاه

شد حسن نیز از حساب آن سپاه

2929

چون در آن خلوت نه ما بود و نه من

گر حسن مویی شود نبود حسن

3030

شاه گفتا خلوت آمد، راز گوی

آن جواب خاص با من باز گوی

3131

گفت هر گه از کمال لطف شاه

می‌کند سوی من مسکین نگاه

3232

در فروغ پرتو آن یک نظر

محو می‌گردد وجودم سر به سر

3333

از حیای آفتاب فر شاه

پاک برمی خیزم آن ساعت ز راه

3434

چون نمی‌ماند ز من نام وجود

چون به خدمت پیشت افتم در سجود

3535

گر تو می‌بینی کسی را آن زمان

من نیم آن هست هم شاه جهان

3636

گر تو یک لطف و اگر صد می‌کنی

از خداوندی تو با خود می‌کنی

3737

سایه‌ای کو گم شود در آفتاب

زو کی آید خدمتی در هیچ باب

3838

هست ایازت سایه‌ای در کوی تو

گم شده در آفتاب روی تو

3939

چون شد از خود بنده فانی او نماند

هرچ خواهی کن تو دانی او نماند

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور