صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. عطار
  2. »دیوان اشعار
  3. »قصاید
  4. »قصیدهٔ شمارهٔ 13

قصیدهٔ شمارهٔ 13

شاعر: عطار

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

قافیہ: ادراوفتاد

صنف: قصیده

Toggle stanza 1
1

جانم ز سر کون به سودا در اوفتاد

دل زو سبق ببرد و به غوغا در اوفتاد

2

از بس که من به فکر ز پای آمدم به سر

پایم زدست رفت و سر از پا در اوفتاد

3

چون آب این حدیث ز بالای سرگذشت

آتش همی به جان و دل ما دراوفتاد

4

چون دل زهر کرده بدو هرچه گفته بود

بادی به دست دید به سودا دراوفتاد

5

امروز گشت پیش دلم رستخیز نقد

از بس که جان به فکرت فردا دراوفتاد

6

تا رفته دید کار و ز دستش برفته کار

از کار خویشتن به دریغا دراوفتاد

7

نیک و بد و وجود و عدم جمله پاک برد

جان را یگانه کرد که یکتا در اوفتاد

8

فرخ کسی که در طلب و درد این حدیث

بر خاره خار خورد و به صحرا دراوفتاد

9

از ابلهیم غصه کند کز کمال جهل

این جمله دید و خوش به تماشا دراوفتاد

10

چون مرگ در رسید مقامات خوف رفت

وز بیم مرگ لرزه بر اعضا دراوفتاد

11

یک حمله کرد ترک تحیر به ترک تاز

پس دست برگشاد و به یغما دراوفتاد

12

بر خویشتن بلرز اگرچه ز بیم مرگ

آتش به مغز صخره صما دراوفتاد

13

تسلیم کن وجود و برو ترک خویش گیر

کانکس هلاک شد که به هیجا دراوفتاد

14

بیچاره منکری که در آن موسم رضا

از غایت سخط به علالا دراوفتاد

15

بسیار قطره چون من و چون تو به یک زمان

در بحر چه نهان و چه پیدا دراوفتاد

16

چه کم شد و چه بیش گر از تند باد مرگ

یک شبنم ضعیف به دریا دراوفتاد

17

چندین مخور غم خود و انگار شیشه‌ای

ناگه ز دست بر سر خارا دراوفتاد

18

این خود چه آتش است که از باطن جهان

ظاهر شد و به پیر و به برنا دراوفتاد

19

در زیر چرخ باد هوا دید موج‌زن

چونان که نور دیدهٔ بینا دراوفتاد

20

ترسید دل که بستهٔ این دامگه شود

مردانه پیش صف شد و تنها دراوفتاد

21

چون عقل رای زن شد و چون علم حیله‌گر

بی عقل و علم آمد و شیدا دراوفتاد

22

احباب ره نداشت بسی رنج راه دید

القصه حمله کرد و به اعدا دراوفتاد

23

بر هم درید پردهٔ اسما و خوش برفت

اسما چو محو شد به مسما دراوفتاد

24

توفیق حق نگر که چه مردانه جست ازانک

زو مردتر بسی دل دانا دراوفتاد

25

چون در جهان غیب فنا گشت در بقا

برخاست لا ز پیش به الا دراوفتاد

26

اسرار ذره ذره بر او گشت آشکار

بازش نظر به عالم اسما دراوفتاد

27

چون سر ذره نامتناهی بدید او

دایم درین طلب به تقاضا دراوفتاد

28

چندان که سر بیش طلب کرد بیش یافت

آخر ز عجز خود به مدارا دراوفتاد

29

گاه از حجاب تن به ثری رفت تا قدم

گه سوی وجه فوق ثریا دراوفتاد

30

می‌گشت در میانهٔ وجه و قدم مدام

گاهی به پست و گاه به بالا دراوفتاد

31

چون در قدم رسید همه شوق وجه داشت

چون وجه داشت زان به تمنا دراوفتاد

32

نی در قدم قرار و نه در وجه هم قرار

نی هر دو، هر دو چیست به عمدا دراوفتاد

33

پنجه هزار سال سفر کن علی‌الدوام

وین صید را ببین که چه زیبا دراوفتاد

34

طوطی که کرد از قفس آهنین حذر

تا چشم زد همی به همانجا دراوفتاد

35

از پیش کار پرده برافکن که زهر به

زان یک شکر که طوطی گویا دراوفتاد

36

ما را ز بهر یک شکر از ما جدا کنند

طوطی به پای دام بلازا دراوفتاد

37

چیزی نیافت یک دم و از دست رفت دل

جان نیز نیست گشت و به سودا دراوفتاد

38

یوسف چو پاره پاره برون آمد از نقاب

دیدی که سخت سخت زلیخا دراوفتاد

39

ای بس که چرخ در پی این راز شد نگون

گاهی به زیر و گاه به بالا دراوفتاد

40

چون راه شوق عشق به پای خرد نبود

از دست رفت عقلم و از جا دراوفتاد

41

بر اوج لامکان سفری خوش گزیده بود

اینجا پدید نیست همانا دراوفتاد

42

یارب درین طلب دل عطار خون گرفت

زان خون شفق به گنبد خضرا دراوفتاد

43

در من نگر که خاک سگ کوی تو منم

وین سگ به کوی تو به تولا دراوفتاد

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

غره مشو گر ز چرخ کار تو گردد بلند

زانکه بلندی دهد، تا بتواند فکند

عطار»دیوان اشعار»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 12

اگلی نظم

هرکه بر پستهٔ خندان تو دندان دارد

جان کشد پیش لب لعل تو گر جان دارد

عطار»دیوان اشعار»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 14

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور