Masnavi-ye Maʿnavi by Rumi, in translations by Reynold A. Nicholson

بخش 88–شکایت گفتن پیرمردی به طبیب از رنجوریها و جواب گفتن طبیب او را

The story of Júhí and the child who cried lamentably beside his father's bier.

بخش 89–قصهٔ جوحی و آن کودک کی پیش جنازهٔ پدر خویش نوحه می‌کرد

Timet puer quidam hominem corpulentum. “Ne timueris,” inquit, “O puer; ego enim vir non sum.”

بخش 90–ترسیدن کودک از آن شخص صاحب جثه و گفتن آن شخص کی ای کودک مترس کی من نامردم

The story of an archer and his fear of a horseman who was riding in a forest.

بخش 91–قصهٔ تیراندازی و ترسیدن او از سواری کی در بیشه می‌رفت

Story of the desert Arab and his putting sand in the sack and the philosopher's rebuking him.

بخش 92–قصهٔ اعرابی و ریگ در جوال کردن و ملامت کردن آن فیلسوف او را

The miracles of Ibráhím son of Adham—may God sanctify his holy spirit!—on the seashore.

بخش 93–کرامات ابراهیم ادهم قدس الله سره بر لب دریا

The beginning of the gnostic's illumination by the Light which sees the invisible world.

بخش 94–آغاز منور شدن عارف بنور غیب‌بین

How a stranger reviled the Shaykh and how the Shaykh's disciple answered him.

بخش 95–طعن زدن بیگانه در شیخ و جواب گفتن مرید شیخ او را

The statement of a certain individual that God most High would not punish him for sin, and Shu‘ayb’s answer to him.

بخش 97–دعوی کردن آن شخص کی خدای تعالی مرا نمی‌گیرد به گناه و جواب گفتن شعیب علیه السلام مرورا

How ‘Á’isha—may God be well-pleased with her!—said to Mustafá (Mohammed), on whom be peace, “Thou performest the prayer anywhere, without a prayer-carpet.”

بخش 99–گفتن عایشه رضی‌الله عنها مصطفی را علیه‌السلام کی تو بی مصلی به هر جا نماز می‌کنی، چونست؟

How the mouse pulled (the rope attached to) the camel's nose-ring and became self conceited.

بخش 100–کشیدن موش مهار شتر را و معجب شدن موش در خود

The miracles of the dervish who was suspected of theft in a ship.

بخش 101–کرامات آن درویش کی در کشتی متهمش کردند

How some Súfís abused a certain Súfí, saying that he talked too much in the presence of the Shaykh.

بخش 102–تشنیع صوفیان بر آن صوفی کی پیش شیخ بسیار می‌گوید

How the dervish excused himself to the Shaykh.

بخش 103–عذر گفتن فقیر به شیخ

Explaining (that there are) some assertions the truth of which is attested by their very nature.

بخش 104–بیان دعویی که عین آن دعوی گواه صدق خویش است

How Yahyá*, on whom be peace, in his mother's womb bowed in worship to the Messiah (Jesus), on whom be peace.

بخش 105–سجده کردن یحیی علیه السلام در شکم مادر مسیح را علیه السلام

On raising a difficulty as to this story.

بخش 106–اشکال آوردن برین قصه

The answer to the difficulty.

بخش 107–جواب اشکال

On mute eloquence and the understanding of it.

بخش 108–سخن گفتن به زبان حال و فهم کردن آن

How worthless sayings find acceptance in the minds of worthless folk.

بخش 109–پذیرا آمدن سخن باطل در دل باطلان

On seeking the tree whereof none that eats the fruit shall die.

بخش 110–جستن آن درخت کی هر که میوهٔ آن درخت خورد نمیرد

How the Shaykh explained the hidden meaning of the tree to the seeker who was in the bondage of formalism.

بخش 111–شرح کردن شیخ سِرّ آن درخت با آن طالب مقلد

How four persons quarrelled about grapes, which were known to each of them by a different name.

بخش 112–منازعت چهار کس جهت انگور کی هر یکی به نام دیگر فهم کرده بود آن را

How dissension and enmity amongst the Ansár were removed by the blessings of the Prophet—may God bless and save him!

بخش 113–برخاستن مخالفت و عداوت از میان انصار به برکات رسول علیه السلام

The story of the ducklings which were fostered by a domestic fowl.

بخش 114–قصهٔ بط بچگان کی مرغ خانگی پروردشان

How the pilgrims were amazed at the miracles of the ascetic whom they found (living) alone in the desert.

بخش 115–حیران شدن حاجیان در کرامات آن زاهد کی در بادیه تنهاش یافتند

IN THE NAME OF GOD THE MERCIFUL, THE COMPASSIONATE

بخش 1–سر آغاز

Story of those who ate the young elephant from greed and because they neglected the advice of the sincere counsellor.

بخش 2–قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصح

The remainder of the Story of those who molested the young elephants.

بخش 3–بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگان

Returning to the Story of the elephant.

بخش 4–بازگشتن به حکایت پیل

Explaining that in the sight of the Beloved a fault committed by lovers is better than the correctness of strangers.

بخش 5–بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوب

How God most High commanded Moses, on whom be peace, saying, “Call unto Me with a mouth with which thou hast not sinned.”

بخش 6–امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ای

Showing that the supplicant's invocation of God is essentially the same thing as God's response to him.

بخش 7–بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است

How the countryman deceived the townsman and invited him with humble entreaties and great importunity.

بخش 8–فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیار

(Story of the people of Sabá and how prosperity made them forward.)

بخش 9–قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفا

How the smitten would assemble every morning at the door of the (monastic) cell of Jesus, on whom be peace, craving to be healed through his prayer.

بخش 10–جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای او

The remainder of the Story of the people of Saba.

بخش 11–باقی قصهٔ اهل سبا

The rest of the Story of the Khwaja’s going to the village on the invitation of the countryman.

بخش 12–بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی ده

How the falcon invited the ducks to come from the water to the plain.

بخش 13–دعوت باز بطان را از آب به صحرا

The Story of the people of Zarwán and how they contrived that they should pick the fruit in their orchards without being troubled by the poor.

بخش 14–قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنند

The Khwaja’s departure to the country.

بخش 15–روان شدن خواجه به سوی ده

How the Khwaja and his family went to the country.

بخش 16–رفتن خواجه و قومش به سوی ده

How Majnún petted the dog that lived in Layla's abode.

بخش 17–نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بود

How the Khwája and his kinsfolk arrived at the village, and how the countryman pretended not to see or recognise them:

بخش 18–رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان را

How the jackal fell into the dyeing-vat and was dyed with many colours and pretended amongst the jackals that he was a peacock.

بخش 19–افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالان

How a braggart greased his lips and moustache every morning with the skin of a fat sheep's tail and came amongst his companions, saying, “I have eaten such and such (viands).”

بخش 20–چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنان

How Bal‘am the son of Bá‘úr was (felt himself) secure, because the Lord had made (many) tests (of him) and he had come through them honourably.

بخش 21–آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بود

بخش 22–دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بود

Comparison of Pharaoh and his pretence of divinity to the jackal which pretended to be a peacock.

بخش 23–تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کرد

Explanation of (the text), And thou wilt surely know them in the perversion of their speech.

بخش 24–تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ