صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 34 - جواب

بخش 34 - جواب

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

وصالِ حقّ ز خلقّیت جدائی است

ز خود بیگانه گشتن آشنائی است

2

چو ممکن گَردِ امکان برفشانَد

بجز واجب دگر چیزی نماند

3

وجودِ هر دو عالم چون خیال است

که در وقتِ بقا عینِ زوال است

4

نه مخلوق است آن کو گشت واصل

نگوید این سخن را مردِ کامل

5

عدم کی راه یابد اندر این باب؟

چه نسبت خاک را با ربِّ ارباب؟

6

عدم چِبْوَدْ که با حق واصل آید

وز او سیر و سلوکی حاصل آید؟

7

تو معدوم و عدم پیوسته ساکن

به واجب کی رسد معدوم ممکن؟

8

اگر جانت شود زین معنی آگاه

بگویی در زمان استغفرالله

9

ندارد هیچ جوهر بی‌ عَرَض عین

عَرَض چِبْوَدْ که لا یبقیٰ زمانین

10

حکیمی کاندر این فن کرد تصنیف

به طول و عرض و عمقش کرد تعریف

11

هیولیٰ چیست جز معدومِ مطلق

که می‌گردد بدو صورت محقّق

12

چو صورت بی‌هیولیٰ در قِدَم نیست

هیولیٰ نیز بی او جز عدم نیست

13

شده اجسامِ عالم زین دو معدوم

که جز معدوم از ایشان نیست معلوم

14

ببین ماهیّتت را بی کم و بیش

نه معدوم و نه موجود است در خویش

15

نظر کن در حقیقت سوی امکان

که او بی‌هستی آمد عینِ نقصان

16

وجود اندر کمالِ خویش ساری است

تعیّن‌ها امورِ اعتباری است

17

امورِ اعتباری نیست موجود

عدد بسیار و یک چیز است معدود

18

جهان را نیست هستی جز مجازی

سراسر کار او لهو است و بازی

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

چرا مخلوق را گویند واصل

سلوک و سیرِ او چون گشت حاصل؟

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 33 - سوال از معنی وصال

اگلی نظم

بخاری مرتفع گردد ز دریا

به امر حقّ فرو بارد به صحرا

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 35 - تمثیل در اطوار وجود و بی اعتباری هستی عالم وجود

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور