صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 34 - جواب

بخش 34 - جواب

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

وصالِ حقّ ز خلقّیت جدائی است

ز خود بیگانه گشتن آشنائی است

22

چو ممکن گَردِ امکان برفشانَد

بجز واجب دگر چیزی نماند

33

وجودِ هر دو عالم چون خیال است

که در وقتِ بقا عینِ زوال است

44

نه مخلوق است آن کو گشت واصل

نگوید این سخن را مردِ کامل

55

عدم کی راه یابد اندر این باب؟

چه نسبت خاک را با ربِّ ارباب؟

66

عدم چِبْوَدْ که با حق واصل آید

وز او سیر و سلوکی حاصل آید؟

77

تو معدوم و عدم پیوسته ساکن

به واجب کی رسد معدوم ممکن؟

88

اگر جانت شود زین معنی آگاه

بگویی در زمان استغفرالله

99

ندارد هیچ جوهر بی‌ عَرَض عین

عَرَض چِبْوَدْ که لا یبقیٰ زمانین

1010

حکیمی کاندر این فن کرد تصنیف

به طول و عرض و عمقش کرد تعریف

1111

هیولیٰ چیست جز معدومِ مطلق

که می‌گردد بدو صورت محقّق

1212

چو صورت بی‌هیولیٰ در قِدَم نیست

هیولیٰ نیز بی او جز عدم نیست

1313

شده اجسامِ عالم زین دو معدوم

که جز معدوم از ایشان نیست معلوم

1414

ببین ماهیّتت را بی کم و بیش

نه معدوم و نه موجود است در خویش

1515

نظر کن در حقیقت سوی امکان

که او بی‌هستی آمد عینِ نقصان

1616

وجود اندر کمالِ خویش ساری است

تعیّن‌ها امورِ اعتباری است

1717

امورِ اعتباری نیست موجود

عدد بسیار و یک چیز است معدود

1818

جهان را نیست هستی جز مجازی

سراسر کار او لهو است و بازی

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

چرا مخلوق را گویند واصل

سلوک و سیرِ او چون گشت حاصل؟

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 33 - سوال از معنی وصال

اگلی نظم

بخاری مرتفع گردد ز دریا

به امر حقّ فرو بارد به صحرا

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 35 - تمثیل در اطوار وجود و بی اعتباری هستی عالم وجود

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور