صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام
  4. »بخش 2 - ذکر جلال قرآن

بخش 2 - ذکر جلال قرآن

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

هم جلیلست با حجاب جلال

هم دلیلست با نقاب دلال

22

سخن اوست واضح و واثق

حجّت اوست لایح و لایق

33

دُر جان را حروف او دُرجست

چرخ دین را هدایتش بُرجست

44

روضهٔ انس عارفانست او

جنة الاعلی روانست او

55

ای ترا از قرائتِ قرآن

از سرِ غفلت و ره عصیان

66

بر زبان از حروف ذوقی نه

در جنان از وقوف شوقی نه

77

از کمال جلالت و سلطان

هست قرآن به حجّت و برهان

88

بر زبان طرف حرف و ذوقی نه

غافل از معنیش که از پی چه

99

از درون شمع منهج اسلام

وز برون حارسِ عقیدهٔ عام

1010

عاقلان را حلاوتی در جان

غافلان را تلاوتی به زبان

1111

دیده روح و حروف قرآن را

چشم جسم این و چشم جان آنرا

1212

زحمت این ببرده چشم ز گوش

نعمت آن بخورده روح ز هوش

1313

زآسمان تفضّل و احسان

هر نقط زو چو طرّهٔ یاران

1414

ز ابر برّش جدا شده به لطف

عقد دُر بسته در دهان صدف

1515

بهر نامحرمان به پیش جمال

بسته از مشک پرده‌های جلال

1616

پرده و پرده‌دار را از شاه

نبود دل ز کار او آگاه

1717

داند آنکس که وی بصر دارد

پرده از شاه کی خبر دارد

1818

نشد از دور طارم ازرق

عرق او سُست و تازگیش خَلَق

1919

نقش و حرف و قرائتش به یقین

از زمین هست تا سرِ پروین

2020

تو هنوز از کفایت شب و روز

قشر اول چشیده‌ای از گوز

2121

تو ز قرآن نقاب او دیدی

حرف او را حجاب او دیدی

2222

پیش نااهل چهره نگشادست

نقش او پیش او بر استادست

2323

گر ترا هیچ اهل آن دیدی

آن نقاب رقیق بدریدی

2424

مر ترا روی خویش بنمودی

تا روانت بدو بیاسودی

2525

اولین پوست زفت و تلخ بُوَد

دومین چون ز ماه سلخ بُوَد

2626

سیمین از حریر زرد تُنُک

چارمین مغز آبدار خنک

2727

پنجمینت منزل است خانهٔ تو

سنّت انبیا ستانهٔ تو

2828

چون ز پنجم روان بیارایی

پس به اوّل چرا فرود آیی

2929

دل مجروح را شفا زویست

جان محروم را دوا زویست

3030

تن چشد طعم ثفلش از پی زیست

جان شناسد که طعم روغن چیست

3131

حس چه بیند مگر که صورت نغز

مغز داند که چیست آنرا مغز

3232

صورت سورتش همی خوانی

صفت سیرتش نمی‌دانی

3333

کم ز مهمان سرای عَدْن مدان

خوانِ قرآن به پیش قرآن خوان

3434

حرف را زان نقاب خود کردست

که ز نامحرمی تو در پردست

3535

تو همان دیده‌ای ز سورت آن

کاهل صورت ز صورت سلطان

3636

صورت از عین روح بیخبرست

تن دگر دان که روح خود دگرست

3737

چه شماری حروف را قرآن

چه حدیث حدث کنی با آن

3838

که نبینند همچو بیداران

ذات او خفتگان و طرّاران

3939

حرف با او اگرچه هم خوابه است

بی‌خبر همچو نقش گرمابه است

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

قال‌الله تعالی قل لئن اجتمعت‌الانس والجن علی ان یأتوا به مثل هذاالقرآن لایأتون به مثله ولو کان بعضهم لبعض ظهیراً، و قال عزّ من قائل. ولاحبة فی ظلمات‌الارض ولا رطب ولا یابس الّا فی کتاب مبین، و قال النبی علیه‌السلام: القرآن غنی لافقر بعده و لاغنی دونه، و قال علیه‌السلام: القرآن هوالدواء من کل دواء الّا الموت. و قال ایضا: اهل القرآن هم اهل‌الله و خاصته، و قال ایضا صلوات‌الله وسلامه علیه اصدق الحدیث کتاب‌الله، و قال احمدبن حنبل: القرآن کلام‌الله غیر مخلوق و من قال مخلوق فهو کافربالله العظیم.

سخنش را ز بس لطافت و ظرف

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام»بخش 1 - فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام

اگلی نظم

سرِّ قرآن قران نکو داند

زو شنو زانکه خود همو داند

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام»بخش 3 - در سرِّ قرآن

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور