صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام
  4. »بخش 2 - ذکر جلال قرآن

بخش 2 - ذکر جلال قرآن

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

هم جلیلست با حجاب جلال

هم دلیلست با نقاب دلال

2

سخن اوست واضح و واثق

حجّت اوست لایح و لایق

3

دُر جان را حروف او دُرجست

چرخ دین را هدایتش بُرجست

4

روضهٔ انس عارفانست او

جنة الاعلی روانست او

5

ای ترا از قرائتِ قرآن

از سرِ غفلت و ره عصیان

6

بر زبان از حروف ذوقی نه

در جنان از وقوف شوقی نه

7

از کمال جلالت و سلطان

هست قرآن به حجّت و برهان

8

بر زبان طرف حرف و ذوقی نه

غافل از معنیش که از پی چه

9

از درون شمع منهج اسلام

وز برون حارسِ عقیدهٔ عام

10

عاقلان را حلاوتی در جان

غافلان را تلاوتی به زبان

11

دیده روح و حروف قرآن را

چشم جسم این و چشم جان آنرا

12

زحمت این ببرده چشم ز گوش

نعمت آن بخورده روح ز هوش

13

زآسمان تفضّل و احسان

هر نقط زو چو طرّهٔ یاران

14

ز ابر برّش جدا شده به لطف

عقد دُر بسته در دهان صدف

15

بهر نامحرمان به پیش جمال

بسته از مشک پرده‌های جلال

16

پرده و پرده‌دار را از شاه

نبود دل ز کار او آگاه

17

داند آنکس که وی بصر دارد

پرده از شاه کی خبر دارد

18

نشد از دور طارم ازرق

عرق او سُست و تازگیش خَلَق

19

نقش و حرف و قرائتش به یقین

از زمین هست تا سرِ پروین

20

تو هنوز از کفایت شب و روز

قشر اول چشیده‌ای از گوز

21

تو ز قرآن نقاب او دیدی

حرف او را حجاب او دیدی

22

پیش نااهل چهره نگشادست

نقش او پیش او بر استادست

23

گر ترا هیچ اهل آن دیدی

آن نقاب رقیق بدریدی

24

مر ترا روی خویش بنمودی

تا روانت بدو بیاسودی

25

اولین پوست زفت و تلخ بُوَد

دومین چون ز ماه سلخ بُوَد

26

سیمین از حریر زرد تُنُک

چارمین مغز آبدار خنک

27

پنجمینت منزل است خانهٔ تو

سنّت انبیا ستانهٔ تو

28

چون ز پنجم روان بیارایی

پس به اوّل چرا فرود آیی

29

دل مجروح را شفا زویست

جان محروم را دوا زویست

30

تن چشد طعم ثفلش از پی زیست

جان شناسد که طعم روغن چیست

31

حس چه بیند مگر که صورت نغز

مغز داند که چیست آنرا مغز

32

صورت سورتش همی خوانی

صفت سیرتش نمی‌دانی

33

کم ز مهمان سرای عَدْن مدان

خوانِ قرآن به پیش قرآن خوان

34

حرف را زان نقاب خود کردست

که ز نامحرمی تو در پردست

35

تو همان دیده‌ای ز سورت آن

کاهل صورت ز صورت سلطان

36

صورت از عین روح بیخبرست

تن دگر دان که روح خود دگرست

37

چه شماری حروف را قرآن

چه حدیث حدث کنی با آن

38

که نبینند همچو بیداران

ذات او خفتگان و طرّاران

39

حرف با او اگرچه هم خوابه است

بی‌خبر همچو نقش گرمابه است

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

قال‌الله تعالی قل لئن اجتمعت‌الانس والجن علی ان یأتوا به مثل هذاالقرآن لایأتون به مثله ولو کان بعضهم لبعض ظهیراً، و قال عزّ من قائل. ولاحبة فی ظلمات‌الارض ولا رطب ولا یابس الّا فی کتاب مبین، و قال النبی علیه‌السلام: القرآن غنی لافقر بعده و لاغنی دونه، و قال علیه‌السلام: القرآن هوالدواء من کل دواء الّا الموت. و قال ایضا: اهل القرآن هم اهل‌الله و خاصته، و قال ایضا صلوات‌الله وسلامه علیه اصدق الحدیث کتاب‌الله، و قال احمدبن حنبل: القرآن کلام‌الله غیر مخلوق و من قال مخلوق فهو کافربالله العظیم.

سخنش را ز بس لطافت و ظرف

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام»بخش 1 - فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام

اگلی نظم

سرِّ قرآن قران نکو داند

زو شنو زانکه خود همو داند

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام»بخش 3 - در سرِّ قرآن

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور