صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »دیوان اشعار
  3. »مسمطات
  4. »شمارهٔ 3 - در مدح خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی

شمارهٔ 3 - در مدح خواجه حکیم حسن اسعد غزنوی

شاعر: سنایی

وزن: مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن (منسرح مطوی مکشوف)

صنف: مسمط

بند 1
Toggle stanza 1
11

حادثهٔ چرخ بین فایدهٔ روزگار

سیر ز انجم شناس حکم ز پروردگار

22

نیز نباشد مدام هست چو بر ما گذار

حسرت امشب چو دوش محنت فردا چو دی

بند 2
Toggle stanza 2
33

اسب قناعت بتاز پیش سپاه قدر

عدل خداوند را ساز ز فضلش سپر

44

یافه‌مگوی و مبین از فلک این خیر و شر

سایق علم‌ست این منتهی و مبتدی

بند 3
Toggle stanza 3
55

حال فلک را مجوی سیر ملک را مگوی

سلک جواهی مگیر بر ره معنی بپوی

66

نادره شعری بگوی حسن سعادت بجوی

نزد ظریفی خرام چون حسن اسعدی

بند 4
Toggle stanza 4
77

آنکه ز الماس عقل در معانی بسفت

سوسن اقبال و بخت در چمن او شکفت

88

عقل چون آن حال دید در سر با خود بگفت

دیر زیاد آنکه شد در ره من مهتدی

بند 5
Toggle stanza 5
99

حاجت عقل اندرو گشت روا ای عجب

ساخت هم از بهر خویش از دل و طبعش سلب

1010

نزد همه کس سخنش گشت روا زین سبب

عقلش چون مقتداست طبع ورا مقتدی

بند 6
Toggle stanza 6
1111

او سبب عز دهر یافته از بخت خویش

ساخته بر اوج چرخ همت او تخت خویش

1212

عالم علوی کشد خاطر او رخت خویش

دیده مجال سخن در وطن مفردی

بند 7
Toggle stanza 7
1313

خط سخنهای خوب یافت ز گنج کلام

بحر معانی گرفت همت طبعش تمام

1414

نزدش باز آمد او کرد چو آنجا مقام

گویی بر اوج ساخت جایگه عابدی

بند 8
Toggle stanza 8
1515

آفت ادبار و نحس کرد ز پیشش رحیل

سعد نجوم فلک جست مر او را دلیل

1616

عاجز او شد حسود دشمن او شد ذلیل

دید چو در دولتش قاعدهٔ سرمدی

بند 9
Toggle stanza 9
1717

حد و کمال دو چیز خاطر و آن همتش

ساحت آن عرش گشت مسکین این فکرتش

1818

نیست عجب کز فلک از قبل رفعتش

نازد بر همتش حاسد آن حاسدی

بند 10
Toggle stanza 10
1919

ای شده اشکال شعر از دل و طبعت بیان

ساخته از عقل و فضل بر تن و جان قهرمان

2020

عین سعادت چو گشت طبع ترا ترجمان

دیوانها ساز زود ز آن همم فرقدی

بند 11
Toggle stanza 11
2121

حنجر ادبار را خنجر اقبال زن

سلسلهٔ جاه در کنگر سدره فگن

2222

ناز همالان مکش زان که به هر انجمن

از همه در علم و فضل افضلی و اوحدی

بند 12
Toggle stanza 12
2323

آیت بختت نمود از عز برهان خویش

سیرت زیبات یافت از خط سامان خویش

2424

عادت خوبت براند بر دل فرمان خویش

دیدهٔ اقبال را اکنون چون اثمدی

بند 13
Toggle stanza 13
2525

حافظ چون خاطری صافی چون جوهری

ساکن چون کوه و کان روشن چون آذری

2626

نرم چو آب روان زان به گه شاعری

ناب تو چون لولوی صاف تو چون عسجدی

بند 14
Toggle stanza 14
2727

کبر حیا شد چو دید آن دل و طبع و سخات

سحر مبین چو یافت خاطر شعر و ثنات

2828

عیش هنی شد چو یافت سیرت و زیب و لقات

دیو زیان شد چو یافت در تو فر مرشدی

بند 15
Toggle stanza 15
2929

حاسد تا در جهان نیست چو ناصح به دل

ساخته با نیک و بد راست چو با آب، گل

3030

نیست به چهره حبش بابت چین و چگل

تا نبود نزد عقل راد بسان ردی

بند 16
Toggle stanza 16
3131

حربهٔ اقبال گیر ساز ز طبعش فسان

شو ز نحوست بری کن به سعادت مکان

3232

نامهٔ اقبال خوان زان که تویی خوش زبان

کعبهٔ زوار را تو حجرالاسودی

بند 17
Toggle stanza 17
3333

گردش گردون و دهر جز به رضایت مباد

سیر کواکب به سعد دور ز رایت مباد

3434

عون عنایت به تو جز ز خدایت مباد

دین خداییت باد با روش احمدی

بند 18
Toggle stanza 18
3535

حسرت و رنج و بدی یار و صدیقت مباد

سیرت و رسم بدان کار و طریقت مباد

3636

نیکی یار تو باد نحس رفیقت مباد

بخش تو نیکی و سعد سهم حسودت بدی

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

المستغاث ای ساربان چون کار من آمد به جان

تعجیل کم کن یک زمان در رفتن آن دلستان

سنایی»دیوان اشعار»مسمطات»شمارهٔ 2 - از من جدا شد ناگهان بر من جهان شد چون قفس

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور