بخش 3 - حکایت سلطان تَکِش و حفظ اسرار

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

تَکِش با غلامان یکی راز گفت

که این را نباید به کس باز‌گفت

به یک سالش آمد ز دل بر دهان

به یک روز شد منتشر در جهان

بفرمود جلّاد را بی‌دریغ

که بردار سرهای اینان به تیغ

یکی زآن میان گفت و زنهار خواست

مکُش بندگان کاین گناه از تو خاست

تو اوّل نبستی که سرچشمه بود

چو سیلاب شد پیش بستن چه سود؟

تو پیدا مکُن رازِ دل بر کسی

که او خود نگوید برِ هر کسی

جواهر به گنجینه‌داران سپار

ولی راز را خویشتن پاس دار

سخن تا نگویی بر او دست هست

چو گفته شود یابد او بر تو دست

سخن دیوِ بندی است در چاهِ دل

به بالای کام و زبانش مَهِل

1010

توان باز‌دادن رهِ نرّه‌دیو

ولی باز نتوان گرفتن به ریو

1111

تو دانی که چون دیو رفت از قفس

نیاید به لا‌حولِ کس باز پس

1212

یکی طفل بر‌گیرد از رخش بند

نیاید به صد رستم اندر کمند

1313

مگوی آن که گر بر مَلا اوفتد

وجودی از آن در بلا اوفتد

1414

به دهقانِ نادان چه خوش گفت زن:

به دانش سخن گوی یا دم مزن

1515

مگوی آنچه طاقت نداری شنود

که جو‌کِشته گندم نخواهی درود

1616

چه نیکو زده‌ست این مَثَل بَرهَمَن

بوَد حرمتِ هر کس از خویشتن

1717

چو دشنام گویی دعا نشنوی

به جز کِشتهٔ خویشتن نَدرَوی

1818

مگوی و منه تا توانی قدم

از اندازه بیرون وز اندازه کم

1919

نباید که بسیار بازی کنی

که مر قیمتِ خویش را بشکنی

2020

وگر تند باشی به‌یک‌بار و تیز

جهان از تو گیرند راهِ گریز

2121

نه کوتاه‌دستی و بیچارگی

نه زجر و تطاول به‌یک‌بارگی

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور