بخش 12 - حکایت معروف کرخی و مسافر رنجور

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

کسی راه معروف کرخی بجست

که بنهاد معروفی از سر نخست

شنیدم که مهمانش آمد یکی

ز بیماریش تا به مرگ اندکی

سرش موی و رویش صفا ریخته

به موییش جان در تن آویخته

شب آنجا بیفکند و بالش نهاد

روان دست در بانگ و نالش نهاد

نه خوابش گرفتی شبان یک نفس

نه از دست فریاد او خواب کس

نهادی پریشان و طبعی درشت

نمی‌مرد و خلقی به حجت بکشت

ز فریاد و نالیدن و خفت و خیز

گرفتند از او خلق راه گریز

ز دیار مردم در آن بقعه کس

همان ناتوان ماند و معروف و بس

شنیدم که شبها ز خدمت نخفت

چو مردان میان بست و کرد آنچه گفت

1010

شبی بر سرش لشکر آورد خواب

که چند آورد مرد ناخفته تاب؟

1111

به یک دم که چشمانش خفتن گرفت

مسافر پراکنده گفتن گرفت

1212

که لعنت بر این نسل ناپاک باد

که نامند و ناموس و زرقند و باد

1313

پلید اعتقادان پاکیزه پوش

فریبندهٔ پارسایی فروش

1414

چه داند لت انبانی از خواب مست

که بیچاره‌ای دیده بر هم نبست؟

1515

سخنهای منکر به معروف گفت

که یک دم چرا غافل از وی بخفت

1616

فرو خورد شیخ این حدیث از کرم

شنیدند پوشیدگان حرم

1717

یکی گفت معروف را در نهفت

شنیدی که درویش نالان چه گفت

1818

برو زین سپس گو سر خویش گیر

گرانی مکن جای دیگر بمیر

1919

نکویی و رحمت به جای خود است

ولی با بدان نیکمردی بد است

2020

سر سفله را گرد بالش منه

سر مردم آزار بر سنگ به

2121

مکن با بدان نیکی ای نیکبخت

که در شوره نادان نشاند درخت

2222

نگویم مراعات مردم مکن

کرم پیش نامردمان گم مکن

2323

به اخلاق نرمی مکن با درشت

که سگ را نمالند چون گربه پشت

2424

گر انصاف خواهی سگ حق شناس

به سیرت به از مردم ناسپاس

2525

به برفاب رحمت مکن بر خسیس

چو کردی مکافات بر یخ نویس

2626

ندیدم چنین پیچ بر پیچ کس

مکن هیچ رحمت بر این هیچ کس

2727

بخندید و گفت ای دلارام جفت

پریشان مشو زین پریشان که گفت

2828

گر از ناخوشی کرد بر من خروش

مرا ناخوش از وی خوش آمد به گوش

2929

جفای چنین کس نباید شنود

که نتواند از بی‌قراری غنود

3030

چو خود را قوی حال بینی و خوش

به شکرانه بار ضعیفان بکش

3131

اگر خود همین صورتی چون طلسم

بمیری و اسمت بمیرد چو جسم

3232

وگر پرورانی درخت کرم

بر نیکنامی خوری لاجرم

3333

نبینی که در کرخ تربت بسی است

به جز گور معروف، معروف نیست

3434

به دولت کسانی سر افراختند

که تاج تکبر بینداختند

3535

تکبر کند مرد حشمت پرست

نداند که حشمت به حلم اندر است

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور