بخش 3 - سبب نظم کتاب

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

در اقصای عالم بگشتم بسی

به سر بردم ایام با هر کسی

تمتع به هر گوشه‌ای یافتم

ز هر خرمنی خوشه‌ای یافتم

چو پاکان شیراز، خاکی‌نهاد

ندیدم، که رحمت بر این خاک باد

تولای مردان این پاک‌بوم

برانگیختم خاطر از شام و روم

دریغ آمدم زآن همه بوستان

تهیدست رفتن سوی دوستان

به دل گفتم از مصر قند آورند

برِ دوستان ارمغانی برند

مرا گر تهی بود از آن قند، دست

سخن‌های شیرین‌تر از قند هست

نه قندی که مردم به صورت خورند

که ارباب معنی به کاغذ برند

چو این کاخ دولت بپرداختم

بر او دَه در از تربیت ساختم

1010

یکی باب عدل است و تدبیر و رای

نگهبانی خلق و ترس خدای

1111

دُوُمْ باب احسان نهادم اساس

که مُنعم کند فضل حق را سپاس

1212

سوم باب عشق است و مستی و شور

نه عشقی که بندند بر خود بزور

1313

چهارم تواضع، رضا پنجمین

ششم ذکر مرد قناعت‌گزین

1414

به هفتم در، از عالم تربیت

به هشتم در، از شُکر بر عافیت

1515

نهم بابِ توبه است و راهِ صواب

دهم در مناجات و ختم کتاب

1616

به روز همایون و سال سعید

به تاریخ فرّخ میان دو عید

1717

ز ششصد فزون بود پنجاه و پنج

که پُر دُر شد این نامبردار گنج

1818

بمانده‌ست با دامنی گوهرم

هنوز از خجالت به زانو سرم

1919

که در بحرِ لؤلؤ صدف نیز هست

درختِ بلند است در باغ و پست

2020

الا ای خردمند پاکیزه‌خوی

خردمند نشنیده‌ام عیب‌جوی

2121

قبا گر حریر است و گر پرنیان

به ناچار حَشوَش بود در میان

2222

تو گر پرنیانی نیابی، مجوش

کرم کار فرما و حشوش بپوش

2323

ننازم به سرمایهٔ فضلِ خویش

به دریوزه آورده‌امْ دستْ پیش

2424

شنیدم که در روز امیّد و بیم

بَدان را به نیکان ببخشد کریم

2525

تو نیز اَر بدی بینیم در سَخُن

به خلق جهان‌آفرین کار کن

2626

چو بیتی پسند آیدت از هزار

به مردی، که دست از تَعنَّت بدار

2727

همانا که در فارس انشای من

چو مشک است بی‌قیمت اندر خُتن

2828

چو بانگ دهل هولم از دور بود

به غیبت درم عیبْ مستور بود

2929

گل آورد سعدیْ سوی بوستان

به شوخی و فلفل به هندوستان

3030

چو خرما به شیرینی اندوده پوست

چو بازش کنی استخوانی در اوست

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور