بخش 21 - گفتار اندر پرورش زنان و ذکر صلاح و فساد ایشان

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

زنِ خوبِ فرمانبَرِ پارسا

کُنَد مَردِ درویش را پادشا

برو پنج نوبت بزن بر دَرَت

چو یاری موافق بود در بَرَت

همهْ روز اگر غم خوری، غمْ مَدار

چو شب غمگُسارت بُوَد در کنار

کرا خانه، آباد و، همخوابه، دوست

خدا را به رحمت نظر سوی اوست

چو مَستور باشد زن و خوبروی

به دیدارِ او در بهشت است شُوی

کسی برگرفت از جهانْ کامِ دل،

که یکدل بود با وی آرامِ دل

اگر پارسا باشد و خوش‌سَخُن

نگه در نکوییّ و زشتی مَکُن

زنِ خوش‌مَنِش، دل‌نشان‌تر که خوب

که آمیزگاری بپوشد عیوب

ببرد از پری‌چهرهٔ زشت‌خوی

زنِ دیوسیمایِ خوش‌طبع، گوی

1010

چو حلوا خورَد سرکه از دستِ شُوی

نه حلوا خورد سرکه‌اندوده‌روی

1111

دلارام باشد زنِ نیک‌خواه

ولیکن زن بد، خدایا پناه!

1212

چو طوطی کلاغش بُوَد هم‌نفس

غنیمت شمارَد خلاص از قفس

1313

سر اندر جهان نِه به آوارگی

وگرنه، بنِه دل به بیچارگی

1414

تهی‌پایْ رفتنْ بِه از کفشِ تَنگ

بلایِ سفر، بِه که در خانهْ جنگ

1515

به زندانِ قاضی گرفتار بِه

که در خانه دیدن بر ابرو گره

1616

سفر، عید باشد بر آن کدخدای

که بانویِ زشتش بود در سرای

1717

درِ خرمی بر سرایی ببند

که بانگِ زن از وی برآید بلند

1818

چو زن راهِ بازار گیرد، بزن

وگرنه تو در خانه بنشین چو زن!

1919

اگر زن ندارد سوی مَرد، گوش

سَراویلِ کُحلیش در مَرد پوش

2020

زنی را که جهل است و ناراستی

بلا بر سرِ خود، نه زن خواستی

2121

چو در کیله یک جو امانت شکست

از انبارِ گندم فرو شوی دست

2222

بر آن بنده، حق نیکویی خواسته است

که با او دل و دستِ زن راست است

2323

چو در رویِ بیگانه خندید زن

دگر، مَرد گو لافِ مَردی مزن

2424

زنِ شُوخ چون دست در قلیه کرد

برو گو بنه پنجه بر رویِ مَرد

2525

ز بیگانگان چشمِ زن کور باد

چو بیرون شد از خانه، در گور باد

2626

چو بینی که زن پای‌برجایْ نیست

ثبات، از خردمندی و رای نیست

2727

گریز از کفش در دهانِ نهنگ

که مُردن بِه از زندگانی به ننگ

2828

بپوشانش از چشمِ بیگانه روی

وگر نشنود، چه زن آنگه چه شوی!

2929

زنِ خوبِ خوش‌طبع رنج است و بار

رها کن زنِ زشتِ ناسازگار

3030

چه نغز آمد این یک سخن زآن دو تن

که بودند سرگشته از دستِ زن

3131

یکی گفت : «کس را زنِ بد مباد»

دگر گفت : «زن در جهانْ خوَد مباد!»

3232

زنِ نو کن ای دوست هر نوبهار

که تقویمِ پاری نیاید به کار

3333

کسی را که بینی گرفتارِ زن

مکن سعدیا، طعنه بر وی مزن

3434

تو هم جَور بینی و بارش کشی

اگر یک سَحَر در کنارش کشی

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور