صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر پنجم
  4. »بخش 57 - یکی پرسید از عالمی عارفی کی اگر در نماز کسی بگرید به آواز و آه کند و نوحه کند نمازش باطل شود جواب گفت کی نام آن آب دیده است تا آن گرینده چه دیده است اگر شوق خدا دیده است و می‌گرید یا پشیمانی گناهی نمازش تباه نشود بلک کمال گیرد کی لا صلوة الا بحضور القلب و اگر او رنجوری تن یا فراق فرزند دیده است نمازش تباه شود کی اصل نماز ترک تن است و ترک فرزند ابراهیم‌وار کی فرزند را قربان می‌کرد از بهر تکمیل نماز و تن را به آتش نمرود می‌سپرد و امر آمد مصطفی را علیه‌السلام بدین خصال کی فاتبع ملة ابراهیم لقد کانت لکم اسوة حسنة فی‌ابراهیم

بخش 57 - یکی پرسید از عالمی عارفی کی اگر در نماز کسی بگرید به آواز و آه کند و نوحه کند نمازش باطل شود جواب گفت کی نام آن آب دیده است تا آن گرینده چه دیده است اگر شوق خدا دیده است و می‌گرید یا پشیمانی گناهی نمازش تباه نشود بلک کمال گیرد کی لا صلوة الا بحضور القلب و اگر او رنجوری تن یا فراق فرزند دیده است نمازش تباه شود کی اصل نماز ترک تن است و ترک فرزند ابراهیم‌وار کی فرزند را قربان می‌کرد از بهر تکمیل نماز و تن را به آتش نمرود می‌سپرد و امر آمد مصطفی را علیه‌السلام بدین خصال کی فاتبع ملة ابراهیم لقد کانت لکم اسوة حسنة فی‌ابراهیم

A certain man asked a mystic theologian, “If any one weep loudly during the ritual prayer and moan and lament, is his prayer rendered void?” He replied, “The name of those (tears) is ‘water of the eye’: consider what that weeper has seen: if he has seen (felt) longing for God or repentance for a sin and weeps, his prayer is not spoilt; nay, it attains perfection, for ‘there is no prayer without presence of the heart’; but if he has (inwardly) seen bodily sickness or the loss of a son, his prayer is spoilt, for the foundation of prayer is the abandonment of the body and the abandonment of sons, like Abraham, who was offering his son as a sacrifice in order to perfect his prayer and giving up his body to Nimrod's fire; and Mustafá (Mohammed), on whom be peace, was commanded (by God) to act after these manners: “follow the religion of Abraham.” “Verily ye have had a good example in Abraham.”

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
Toggle stanza 1
1

آن یکی پرسید از مفتی به راز

گر کسی گرید به نوحه در نماز

A certain man asked a mufti in private, “If any one weep lamentably during the ritual prayer,

2

آن نماز او عجب باطل شود

یا نمازش جایز و کامل بود

I wonder, will his prayer be rendered void, or will his prayer be licit and perfect?”

3

گفت آب دیده نامش بهر چیست

بنگری تا که چه دید او و گریست

He replied, “Wherefore is it named ‘the water of the eye’? You should consider what it (the eye) saw and (then) wept.

4

آب دیده تا چه دید او از نهان

تا بدان شد او ز چشمهٔ خود روان

Consider what the water of the eye saw in secret, so that on that account it began to flow from its spring.

5

آن جهان گر دیده است آن پُر نیاز

رونقی یابد ز نوحه آن نماز

If the supplicant has seen yonder world, that prayer (of his) gains a lustre from (his) lamentation;

6

ور ز رنج تن بد آن گریه و ز سوک

ریسمان بسکست و هم بشکست دوک

But if that weeping was caused by bodily pain or by mourning (for the dead), the thread is snapped and the spindle too is broken.”

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

آن یکی عاشق به پیش یار خود

می‌شمرد از خدمت و از کار خود

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 56 - داستان آن عاشق کی با معشوق خود برمی‌شمرد خدمتها و وفاهای خود را و شبهای دراز تتجافی جنوبهم عن المضاجع را و بی‌نوایی و جگر تشنگی روزهای دراز را و می‌گفت کی من جزین خدمت نمی‌دانم اگر خدمت دیگر هست مرا ارشاد کن کی هر چه فرمایی منقادم اگر در آتش رفتن است چون خلیل علیه‌السلام و اگر در دهان نهنگ دریا فتادنست چون یونس علیه‌السلام و اگر هفتاد بار کشته شدن است چون جرجیس علیه‌السلام و اگر از گریه نابینا شدن است چون شعیب علیه‌السلام و وفا و جانبازی انبیا را علیهم‌السلام شمار نیست و جواب گفتن معشوق او را

اگلی نظم

یک مریدی اندر آمد پیش پیر

پیر اندر گریه بود و در نفیر

رومی»مثنوی معنوی»دفتر پنجم»بخش 58 - مریدی در آمد به خدمت شیخ و ازین شیخ پیر سن نمی‌خواهم بلک پیرعقل و معرفت و اگرچه عیسیست علیه‌السلام در گهواره و یحیی است علیه‌السلام در مکتب کودکان مریدی شیخ را گریان دید او نیز موافقت کرد و گریست چون فارغ شد و به در آمد مریدی دیگر کی از حال شیخ واقف‌تر بود از سر غیرت در عقب او تیز بیرون آمد گفتش ای برادر من ترا گفته باشم الله الله تا نیندیشی و نگویی کی شیخ می‌گریست و من نیز می‌گریستم کی سی سال ریاضت بی‌ریا باید کرد و از عقبات و دریاهای پر نهنگ و کوههای بلند پر شیر و پلنگ می‌باید گذشت تا بدان گریهٔ شیخ رسی یا نرسی اگر رسی شکر زویت لی الارض گویی بسیار

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور