صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر اول
  4. »بخش 49 - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهد

بخش 49 - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهد

How ‘Azrá‘íl (Azrael) looked at a certain man, and how that man fled to the palace of Solomon; and setting forth the superiority of trust in God to exertion and the uselessness of the latter.

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
صداکاران: عندلیب، فرید حامد
Toggle stanza 1
11
زادمردی چاشتگاهی دررسید
در سراعدل سلیمان در دوید

One forenoon a freeborn (noble) man arrived and ran into Solomon's hall of justice,

22
رویش از غم زرد و هر دو لب کبود
پس سلیمان گفت ای خواجه چه بود‌؟

His countenance pale with anguish and both lips blue. Then Solomon said, “Good sir, what is the matter?”

33
گفت عزراییل در من این چنین
یک نظر انداخت پر از خشم و کین

He replied, “Azrael cast on me such a look, so full of wrath and hate.”

44
گفت هین اکنون چه می‌خواهی بخواه‌‌!
گفت فرما باد را ای جان‌پناه

“Come,” said the king, “what (boon) do you desire now? Ask (it)!” “O protector of my life,” said he, “command the wind,

55
تا مرا زینجا به هندِستان بَرَد
بوکْ بنده کان طرف شد جان برد

To bear me from here to India. Maybe, when thy slave is come thither he will save his life.”

66
نک ز درویشی گریزانند خلق
لقمهٔ حرص و امل ز‌آنند خلق

Lo, the people are fleeing from poverty: hence are they a mouthful for (a prey to) covetousness and expectation.

77
ترسِ درویشی مثال آن هراس
حرص و کوشش را تو هندستان شناس

The fear of poverty is like that (man's) terror: know thou that covetousness and striving are (like) India (in this tale).

88
باد را فرمود تا او را شتاب
برد سوی قعرِ هندستان بر آب

He (Solomon) commanded the wind to bear him quickly over the water to the uttermost part of India.

99
روزِ دیگر وقتِ دیوان و لِقا
پس سلیمان گفت عزراییل را

Next day, at the time of conference and meeting, Solomon said to Azrael:

1010
کان مسلمان را به خشم از بهر آن
بنگریدی تا شد آواره ز خان

“Didst thou look with anger on that Moslem in order that he might wander (as an exile) far from his home?”

1111
گفت من از خشم کی کردم نظر
از تعجّب دیدمش در رَهگذر

Azrael said, “When did I look (on him) angrily? I saw him as I passed by, (and looked at him) in astonishment,

1212
که مرا فرمود حق کامروز هان
جان او را تو به هندِستان ستان

For God had commanded me, saying, ‘Hark, to-day do thou take his spirit in India.’

1313
از عجب گفتم گر او را صد پَر‌ست
او به هندستان شدن دور اندرست

From wonder I said (to myself), ‘(Even) if he has a hundred wings, ’tis a far journey for him to be in India (to-day).’”

1414
تو همه کارِ جهان را همچنین
کن قیاس و چشم بگشا و ببین

In like manner judge of all the affairs of this world and open your eye and see!

1515
از که بگریزیم‌‌؟ از خود‌‌؟ ای مُحال
از که برباییم‌‌؟ از حق‌‌؟ ای وبال

From whom shall we flee? From ourselves? Oh, absurdity! From whom shall we take (ourselves) away? From God? Oh, crime!

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

جمله با وی بانگ‌ها بر داشتند

کان حریصان که سبب‌ها کاشتند

رومی»مثنوی معنوی»دفتر اول»بخش 48 - باز ترجیح نهادن نخچیران توکل را بر جهد

اگلی نظم

شیر گفت آری ولیکن هم ببین

جهد‌های انبیا و مؤمنین

رومی»مثنوی معنوی»دفتر اول»بخش 50 - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردن

◆

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00
◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور

0:000:00