ترجیع بند

ما حریفانِ بزمِ اسراریم

مستِ جامِ شهود دیداریم

جوشِ بحرِ محیطِ لاهوتیم

فیضِ صبحِ جهانِ انواریم

اثر و فعلِ حق ز ما پیداست

بی‌گمان عرضِ سرِّ اظهاریم

جلوه‌فرماست حق به کسوتِ ما

لاجرم طرفه رنگ‌ها داریم

گاه جامیم و گاه بادهٔ ناب

گاه ساقی و گاه خمّاریم

گاه مجنون و گاه جوهرِ هوش

گاه مستیم و گاه هشیاریم

گاه مجنونِ کارهای خودیم

گاه از فعلِ خویش بیزاریم

گاه از خویش رفته چون سیلاب

گاه تمکین‌بنا چو کُهساریم

گاه معمورهٔ وجودی را

به غذا و شراب معماریم

گاه در عالمِ تغافلِ شوق

بی‌نیاز از خیالِ تیماریم

گاه در دل ز خالِ لاله‌رخان

تخمِ سودایِ عشق می‌کاریم

گاه از زلفِ عنبرین‌مویان

به شکنجِ هوس گرفتاریم

حاصلِ کار و بارِ عشق و هوس

همه از ماست تا چه برداریم؟

در چمنزارِ عالمِ امکان

از رهِ جسم و جان گل و خاریم

گاه لطفیم، موجِ آبِ حیات

دمِ سرگرمیِ غضب ناریم

برقِ عشقیم، شعله می‌خندیم

ابرِ شوقیم، ناله می‌باریم

گر چه بالذّات واحدیم به حق

لیک با اسم و فعل بسیاریم

شوقِ ما با وجودِ بی‌رنگی

تا به رنگ آشناست گلزاریم

کفر و دین است گفت‌وگو ور نه

عینِ تسبیح و عینِ زنّاریم

به فضولان ز درسگاهِ یقین

این دو مصرع گواه می‌آریم

که «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

روزگاری‌ست از محیطِ بقا

همچو موج اوفتاده‌ایم جدا

یعنی از درسِ معنیِ اطلاق

حرفِ تقیید کرده‌ایم انشا

در تماشاگهِ قِدَم بودیم

فارغ از عرضِ چند و چون و چرا

جوش زد ناگهان محیطِ وجود

موجِ تمییزِ عِلم شد پیدا

موج چون بر کنارِ بحر رسید

کرد ظاهر مظاهرِ اسما

اسم صورت‌پذیر شیء گردید

گشت حادث حقیقتِ اشیا

آسمان‌ها پدید شد زان موج

چون حباب از تلاطمِ دریا

دورِ افلاک شد کثافت‌ریز

تا عناصر پدید شد زین‌ها

نور و ظلمت مقابلِ هم شد

داد آرایشِ صباح و مَسا

گشت اضداد ظاهر از اعداد

ضدِّ نار آب و ضدِّ خاک هوا

از عناصر جماد صورت بست

شوق ننشست ساعتی از پا

پس طبیعت در اهتزاز آمد

از جمادی نبات یافت نما

باز حیوان شد و ازو انسان

شد مسمّی به آدم و حوّا

کرد پیدا ز نوعِ انسانی

کافر و گبر و مؤمن و ترسا

وحدتِ صِرف جوشِ کثرت زد

خامشی شد به دل به رنگِ صدا

جلوه بر جلوه رنگ و بو جوشید

حسن بی‌پرده شد ز جیبِ خفا

ممکن آمد برون ز سازِ وجوب

از چه؟ از نغمه‌ی تأمّلِ ما

جز ز حادث قدیم رخ ننمود

کرد از بس خِرَد معاینه‌ها

عقل هرگز نداشت آگاهی

کز چه محبوسِ لفظ شد معنا

چون به دریایِ حیرت افتادیم

باطنِ ما ز عشق یافت ندا

که «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

عشق تا مایلِ بیان گردید

دو جهان شوخیِ زبان گردید

آمد و بر درِ شنیدن زد

خامشی رفت و داستان گردید

آفتابِ ازل نقاب گشود

ذرّه ناچار پَرفِشان گردید

ظاهر و باطنی به حرف آمد

اعتبارات جسم و جان گردید

مژه‌ی شوق باز کرد آغوش

وسعت‌آیینه‌ی جهان گردید

سَرِ سودایی‌ای به گردش رفت

عرضِ دورانِ آسمان گردید

حرص در طبعِ آب و خاک افسرد

گوهر و لعلِ بحر و کان گردید

اعتباراتِ پوچ توفان کرد

محملِ موج و کف روان گردید

تخم بشکست و ریشه صورت بست

ریشه بالید و گلسِتان گردید

دشتِ امکان نداشت دَیّاری

گَردِ اوهام کاروان گردید

ریشه برعکس می‌دود اینجا

نفس از عاجزی فغان گردید

تا نوای فنا عیان گردد

زندگی سازِ امتحان گردید

عمر گل کرد و داغِ فرصت برد

شرری پَر زد و نهان گردید

بی‌قرارانِ شوق را چون صبح

بالِ پرواز آشیان گردید

خونِ شوقی بر آستانِ نیاز

خاک گشت و چمن عیان گردید

شوقِ دیدار شد دلیلِ طلب

اشک پیش از نگه روان گردید

ناله بالید در هوای قدی

سروِ گلزار بی‌نشان گردید

اشک هم در قفای بیتابی

رفت جایی که دل توان گردید

نه خزان جلوه‌گر شد و نه بهار

این‌قدَر رنگ بلبلان گردید

غیرِ این معنی آشکار نشد:

- تا یقین فارغ از گمان گردید –

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

موج پوشید رویِ دریا را

پرده از اسم شد مسمّا را

نیست جز اسم بالِ پروازش

فهم کن آشیانِ عنقا را

جلوه‌های جمالِ بی‌رنگی

تک و پو داد جانِ اشیا را

عصمتِ حسنِ یوسفی زده چاک

جیبِ ناموسِ صد زلیخا را

ذات فارغ ز اعتبارِ ظهور

معتبر جلوه ساخت اسما را

ذره اینجا به هر زمینگیری

چشمکی می‌زند ثریا را

می‌کند دودی از نفس ظاهر

تا دهد عرضه داغِ دل‌ها را

می‌کشد طرفی از نقاب سحر

تا کند سینه‌چاک دنیا را

از نسیمِ بهار کرد عیان

نفسِ معجزِ مسیحا را

می‌نماید ز شاخِ هر گلبن

شمع اسرار دست موسا را

شوق حیران که با چنین اظهار

چه نهانی‌ست آشکارا را؟

در دلِ لاله‌ی چمن آخر

که نهاده است داغ سودا را؟

سرِّ حیرت به گوشِ کوه که گفت؟

کز جگر خون چکید خارا را؟

جاده هرسو گشوده است آغوش

که دریده‌ست جِیبِ صحرا را؟

زین همه جلوه‌ی جنون‌پیما

سوخت حیرت نگاهِ بینا را

شعله‌ی دل ز چشمِ تر ننشست

ابر ننشاند جوشِ دریا را

غُلغُلِ باده‌ی قیامت‌جوش

همه تن ناله کرد مینا را

آگهی می‌زند چو آیینه

مُهر بر لب زبانِ گویا را

قفلِ گنجِ دل است خاموشی

از صدف پرس این معمّا را

بیدل ار واقفی ز رمزِ یقین

ترک کن قصّه‌ی من و ما را

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

مگذر از سیرِ عالم اسرار

تا شوی محرمِ حقیقتِ کار

چند اندیشه‌ی زن و فرزند؟

مایه هیچ است و راهزن بسیار!

گر نداری ز دهر پایِ گریز

دستی از دامنِ جهان بردار

ای حباب! این‌قدَر چه می‌بالی؟

شرمی از گیر و دارِ خویش بدار

که به یک دَم‌ زدن حریفِ اجل

از سرت برکشیده است دمار

گر همه بر فلک روی چو سحاب

قطره اشکی شو و به خاک ببار

منعِ جولانِ عجز نتوان کرد

سایه بر کوه می‌رود هموار

تا نگردی خجل ز رویِ عدم

زندگی را به‌جز فنا مشمار

می‌رود صبح و می‌دهد آواز

که: به راهِ تو زندگی‌ست غبار

تا به کی مستعار باید زیست؟

هرچه داری برو به حق بسپار

جهد کن تا به خود زنی آتش

نیست شمعی دگر در این شبِ تار

مدعا زین فسونِ یأس آن است

که تو از خویش بگذری ناچار

چیست از خویشتن گذشتنِ تو؟

یعنی از وهمِ هستی و پندار

رفع ظلمت حضورِ خورشید است

نور باقی است چون نمانَد نار

نفیِ باطل ثبوتِ حق دارد

همه عیش است چون روَد آزار

تا نِه‌ای واصلِ بهارِ یقین

عیش رنج است گلشنت همه خار

چون رسیدی به نشئه‌ی توحید

خواه مستی گزین و خواه خمار

عجز شو تا رسی به علمِ غرور

باش مجبور تا شوی مختار

ای خوش آن دم که بی‌نیاز شود

درسِ آگاهیِ تو از تکرار

تا به چشمِ شهود دریابی:

- بی‌غبارِ تکلّف اظهار -

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

هوش اگر نشئه‌ای به سر دارد

با فلک دست در کمر دارد

آن‌که چاکی به دل رساند از عشق

چمنِ فیضِ صد سحر دارد

هرکه را داغِ حیرتی دریافت

بهرِ دفعِ بلا سپر دارد

نیست جز دردسر نتیجه‌ی عقل

بیخودی راحتِ دگر دارد

ای خوش آن کس که سرمه‌ی بینش

از خطِ یار در نظر دارد

همچو گرداب می‌تند بر خویش

هرکه از قعرِ دل گهر دارد

گر عمل نیست علم بارِ دل است

کی پَرَد ماهی؟ ار چه پر دارد!

نفسِ انسان در این چمن نخلی‌ست

کز نفَس ارّه‌ها به سر دارد

خرمنِ اعتبارِ هستیِ ما

دانه گر دارد از شرر دارد

چه تماشا کند کسی؟ که حباب

حاصلِ عمر یک نظر دارد

حرفِ خونین‌دلان مگوی و مپرس

لاله صد داغ و یک جگر دارد

محو تسلیم باش و راحت کن

سایه جمعیتِ دگر دارد

به تردد محیط نتوان شد

موج بیهوده دردسر دارد

آبرویِ محیطِ عافیت است

هرکه آیینه‌ی گهر دارد

اهلِ معنی تواضعِ محضند

سرکشی شاخِ بی‌ثمر دارد

قیدِ هستی دلیلِ خامی‌هاست

چوبِ تر ثقلِ بیشتر دارد

چرخ بر نقشِ غیب بینا نیست

حلقه چشمی برونِ در دارد

رازداران خموشی‌آهنگند

خاک مشکل که ناله بر دارد

مایه‌ی راحت است لب ‌بستن

که نِی از خامُشی شکر دارد

سخن و خامُشی‌ست یکسانش

هرکه زین گفت‌وگو خبر دارد

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

دیده عمری‌ست داغِ حیرانی‌ست

دل همان نسخه‌ی جنون‌خوانی‌ست

گر به هرسو نظر کنی چمن است

هر طرف پر زنی گل‌افشانی‌ست

بی‌نیازی بهارها دارد

گفت‌وگو محوِ باقی و فانی‌ست

خلوت‌آرایی انجمن‌سازی

اعتبار وجوب و امکانی‌ست

آن یکی عالمِ تغافل شوق

این دگر باغِ رنگ‌گردانی‌ست

از بد و نیک آنچه دید نظر

جلوه‌گر شد که غیر بهتانی‌ست

همه را سرنوشت فکر خود است

زانو آیینه‌دارِ پیشانی‌ست

خاک آسوده پا به دامنِ ناز

که: «همین‌جا بهارِ رحمانی‌ست»

آب خندان که: «بحر را زاینجا

عرق‌آلود گرم‌جولانی‌ست»

باد مطلق‌عنان که: «عنقا را

در همین آشیان پرافشانی‌ست»

شعله بی‌پرده: «کای نظربازان!

کسوتی نیست جلوه عریانی‌ست»

چرخ گردان که: «چاره نتوان یافت

زورقِ کائنات توفانی‌ست»

صبح اجزای خویش داد به باد

که: «نفس مایه‌ی پریشانی‌ست»

ابر دامن‌کشان که: «حاصلِ دهر

خرمن‌آرای اشک‌سامانی‌ست»

گلسِتان جامه‌در ز شوخیِ رنگ

که: «دو عالم شکست پیمانی‌ست»

شهر و غوغا که: «جلوه آبادی‌ست»

دشت و تسکین که: «جمله ویرانی‌ست»

بحر سرخوش که: «مدعا گهر است»

کوه نازان که: «لعلِ رُمّانی‌ست»

هر یک از نسخه‌ی حقیقتِ خویش

سرخط اظهارِ راز پنهانی‌ست

این‌قدر واشکافتن عبث است

گر نه فکرِ یقین گریبانی‌ست

با همه هوش معنیِ این راز

تا نفهمیده‌اند نادانی‌ست

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

هیچ‌کس رمزِ این گره نگشود

که چه رنگ است گلشنِ مقصود؟

گل نکرد از بهارِ آگاهی

جز همین سرخ و زرد و سبز و کبود

لیک تا چشم برهم آمده است

چون خیالند از نظر مفقود

گرمی از مجمرِ سپهر مخواه

شعله‌ها رفته‌اند پیش از دود

اعتبارات محوِ یکدگرند

آنچه کم شد ز شب به روز افزود

در ظهور است مختفی مظهر

با وجود است بی‌نشان موجود

همه بی‌پرده لیک در پرده

جمله پیدا ولی برون ز نمود

این‌قدر عالمِ تهی از خویش

مطلقی را نموده پر ز قیود

یک طرف شورِ مسلم و مؤمن

طرفی گفت‌وگویِ گبر و یهود

این یکی دیری آن دگر حرَمی

هر یکی را تسلّیِ معبود

آخِرِ کار از این همه سودا

نه زیان آشکار گشت نه سود

لازمِ مایه‌ای‌ست سود و زیان

خلقِ بی‌مایه را چه هست و چه بود؟

همه چیدند رخت و ماند همان

چارسوی ظهور نامسدود

گردشی بود و رفتنی از خویش

همه آفاق رنگ می‌پیمود

عشق باقی و مابقی فانی

این زمان کو ایاز و کو محمود؟

آفتابِ قِدَم همان قدم است

نه هبوطی است در میان نه صعود

همچو موج و حباب از این دریا

عالمی جلوه کرد و هیچ نبود

سازِ دیوانگی‌ست هوش اینجا

خامُشی و کری‌ست گفت و شنود

چیست دیدن؟ غبارِ دیده‌فریب

چه شنیدن؟ خیالِ وهم‌آلود

زین همه پرفشانیِ اوهام

به همین حیله می‌توان آسود _

که: «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

بیخودی باز گرمِ جولان شد

آهِ افسرده شعله‌سامان شد:

کاین جهان خود نداشت عیبِ حدوث

قابلِ تهمت از چه عنوان شد؟

گفتم از سازِ بی‌نقابیِ ما

آنچه پوشیده بود عریان شد

گشت محدود بیکرانیِ دل

دستگاهِ جهات و ارکان شد

گَردِ ما را نفَس پریشان کرد

گیر و دار بساط امکان شد

خاک از عجز ما به جلوه رسید

آتش از آهِ ما نمایان شد

سخت بی‌آب بود دشتِ ظهور

اشکِ ما ریختند عَمان شد

رنگ ما دید خاک گلشن گشت

بوی ما یافت نیستی جان شد

قطره‌ای ریخت چشمِ حیرانی

هفت سیاره سبحه‌گردان شد

یادی از پیچ و تابِ ما کردند

زلف پیدا شد و پریشان شد

نقشِ رنگِ بنایِ ما بستند

نقضِ عهد و شکستِ پیمان شد

دهر کسبِ کمالِ ما می‌کرد

تا به جایی رسید انسان شد

از جنابِ سجودِ عزّتِ ما

آنکه مردود گشت شیطان شد

از یقین و گمانِ فطرتِ ماست

گر کسی گبر یا مسلمان شد

ای بسا دعوی‌ای که آخرِ کار

آب گشت و به خاک پنهان شد

این دم از گفت‌وگو پشیمانی‌ست

که نگه محرمِ گریبان شد

لافِ ما شورِ ناامیدیِ ماست

بس‌که هیچیم هیچ نتوان شد

شرم آبی به روی جرأت ریخت

مشکلی از خجالت آسان شد

سِحر می‌جوشد از فسانه‌ی ما

گوش بشنید و چشم حیران شد

آخر کار مژده‌اش دادند

تا دل از فعل خود پشیمان شد

که: «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

گرچه کونین مستِ جانان است

میِ عرفان به جامِ انسان است

نبوَد همترازِ وی یاقوت

سنگ و آهن اگرچه از کان است

موج و کف جلوه می‌کند اما

از گهر آبرویِ عَمّان است

خار و خس مصلحت‌فروشی‌هاست

ورنه گل رونقِ گلستان است

از عقیق است اعتبارِ یمن

لعل سرمایه‌ی بدخشان است

بهرِ این شمع چرخ فانوس است

بهرِ این گنج دهر ویران است

در شبستانِ غفلتِ آفاق

آدمی آفتابِ تابان است

شأن زنبور چرخ راست عسل

جسم معذور و دهر را جان است

مخزنِ عدل و معدنِ انصاف

منبعِ فیض و بحرِ احسان است

به جلال است معنی قهّار

در صفات جمال رحمان است

از لبی خنده صبحِ عالمِ فیض

وز نَمی اشک ابرِ نیسان است

دلِ صافش چه نقش‌ها که نبست

بس‌که آیینه است حیران است

در لباسِ تجددِ امثال

همچو حق جلوه‌گر به هر شأن است

صد چمن جلوه می‌کند به خیال

جوشِ بی‌رنگی‌اش گل‌افشان است

گاه از قهر چشمه‌ی الَم است

گاه از لطف عینِ درمان است

گاه کهل است و گاه پیر زمان

گه جوان گاه طفل نادان است

گرچه معموره‌ی خِرَد کاری‌ست

تا جنون می‌کند بیابان است

زیر چرخ از جهان نشسته برون

صاحب خانه است و مهمان است

گر به صورت رود گداصفت است

ور به معنی رسید سلطان است

تا از این رمز گشته‌ایم آگاه

نزدِ ما خوب و زشت یکسان است

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

اعتبارِ حقیقتِ ازلیم

آب و رنگِ بهارِ لَم‌یزلیم

عشق هرجا به خون تپَد بالیم

حسن هرجا چمن شود حللیم

شوقِ ما داشت جلوه‌ها در کار

عِلم بودیم این زمان عَمَلیم

بهرِ ترتیبِ نظمِ امکانی

چون ردیف و قوافیِ غزلیم

عمر سررشته‌ی توجهِ ماست

گر تغافل ز خود کنیم اجلیم

چشم یک چند دامِ جلوه‌گری‌ست

شیشه گر بشکند پری‌مثلیم

مستی از پهلویِ دل است اینجا

صد خرابات شیشه در بغلیم

چون سحر از غبارِ وهمِ نفس

بس‌که بر خویش چیده‌ایم تلیم

تا دِماغِ هوس رسا گردد

گوهرآرای رشته‌ی املیم

کارِ ما زین بساط مفت‌بری‌ست

بازی رنگ وهم را شتلیم

صلح درس کتاب وحدت بود

تا طرف آشکار شد جدلیم

زهر می‌پرورد تمیزِ صفات

ورنه بالذّات چشمه‌ی عسلیم

مدعا هیچ و این همه نیرنگ

عرضِ اوهام و این‌قدَر حیلیم

وهم کثرت‌نمای یکتایی‌ست

معنیِ واحدیم و مبتذلیم

سازِ ما قابلِ اقامت نیست

ناله‌ای در توهّمِ جبلیم

هستی اکنون به جای نیستی است

عدمی رفته است و ما بدلیم

خجلت اعتبار اگر این است

هرقدر ظاهریم بی‌محلیم

خواه افسانه گیر و خواه خیال

هرچه هستیم از همین قبلیم

گر کنی فهم گیر و دار ظهور

چون نفس جهد هیچ‌ماحصلیم

با همه اعتبار ساز شکست

به همین نکته ایمن از خللیم

که: «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

ای خطت آیه‌ی وفاداری

نرگست نسخه‌ی ستمکاری

طرّه‌ی کافرِ تو از کفِ دل

نقدِ ایمان برَد به طرّاری

علم حاصل نما ز جهل گریز

جهل خواب است و علم بیداری

غافل از حال خود مشو کز دل

لوحِ محفوظ در بغل داری

چون صدف جا کنی به سینه‌ی بحر

گوهر دل اگر به دست آری

رشته‌ی سبحه‌ی دل است نفس

مکش از بیدلی به زنّاری

غنچه‌سان عقده‌ی تو حل گردد

گر شبی وارسی به خونخواری

تا طبیب تو نیست درد طلب

گر مسیحا شوی که بیماری!

در خرابی بود عمارت دل

سر کن از سیل اشک معماری

نقطه‌ی صفر گرد و پیشی کن

در کمی خفته است بسیاری

هرکه سر در رهِ طلب دارد

بوَدش فکرِ غیر سرباری

التفاتت به ماسِوا زان روست

که در اندیشه‌ی خودی عاری

هیچ‌کس مانعِ خرامِ تو نیست

هم تو در پایِ خویشتن خاری

رنگ و بو جمله سازِ پرواز است

اینت آزادی و گرفتاری

خواه جنّت گزین و خواه سقَر

که تو در اختیار مختاری

گر به عرفان رسی همان نوری

ور به غفلت روی همان ناری

پرتوِ آفتابِ هستیِ ذات

هست در جمله‌ی جهان ساری

یک محیط است آبِ رحمت او

گشته در جویِ «کن فکان» جاری

گر صداقت دلیلِ دانشِ توست

لفظ را عینِ معنی انگاری

چون قدح جمله چشمِ حیران باش

گر از این باده نشئه‌ای داری

که جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست

چون صفای تو رنگ می‌گیرد

عالمی را پرنگ می‌گیرد

امتیازِ تو بس‌که می‌بالد

صورتِ فخر و ننگ می‌گیرد

فطرتت از تخیلِ اضداد

طرفِ صلح و جنگ می‌گیرد

شش جهت از توهّمِ نظرت

گردِ اوهام بنگ می‌گیرد

نُه فلک را به یک تأمّلِ تو

مژه‌ی بسته تنگ می‌گیرد

نفسِ صبح بی‌توجهِ تو

چون دمِ تیغ زنگ می‌گیرد

عطسه‌ی غنچه گر همه طرب است

احتزازت تفنگ می‌گیرد

فرصتی کز شتاب دارد بال

التفاتت درنگ می‌گیرد

چون تو را میلِ آرمیدن‌هاست

ناله تمکینِ سنگ می‌گیرد

هرکجا وحشتت قدم ساید

برق را عذر لنگ می‌گیرد

چشمت آنجا که از هوس ترسد

هر نگه صد خدنگ می‌گیرد

گاه پرداز کلک نیرنگت

حرف چین بر فرنگ می‌گیرد

گاه گفتارت از گران‌سنجی

بوی گل را به سنگ می‌گیرد

گاه شوقت به عالم الفت

شعله را گل به چنگ می‌گیرد

گاه از افسونِ شوخیِ وحشت

چمنی را پلنگ می‌گیرد

گرچه گَردِ خیالِ جولانت

سرِ صد کوچه تنگ می‌گیرد

لیک زنهار مگذر از رهِ عجز

پشّه اینجا کلنگ می‌گیرد

آخر این شمع از گریبانش

راهِ کامِ نهنگ می‌گیرد

عکس چون سوی شخص برگردد

ملک آیینه زنگ می‌گیرد

خواه من گوی و خواه ما می‌خوان

از همین نغمه رنگ می‌گیرد

که: «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

ای به خود غرّه‌ی کمالِ قصور

با همه قرب از حقیقت دور

غیر جوشیده‌ای ز عالمِ عین

نار گل کرده‌ای ز گلشن نور

دل در آغوش و این همه بیدل؟

شیشه در دست و این‌قدر مخمور؟

پیر گشتی به فکرِ آب و علف

ای دلت مرغزارِ عیش و سرور

زندگی بر سرت چه بار گذاشت

که خمیدی چو پیکرِ مزدور؟

آسمانی به ذرّگی مغلوب

آفتابی به سایگی مجبور

جمله عیشی و می‌کشی کلفت

همه وصلی و می‌تپی مهجور

خلق توضیح و بینشت اغماض

دهر تحقیق و غفلتت منظور

چند پوشی لباسِ رنگ فریب

چند باشی ز چشمِ خود مستور

ای بهشتِ حقیقتِ ازلی

خوش فسردی به فکرِ حور و قصور

می‌کند شوق معنی‌ای انشا

تا شود فطرتت مصون ز فتور

با حقیقت شبی دچار شدم

در فضای طرب‌سرای حضور

حیرتِ دل درِ سؤالی زد

که مَجازت چه فتنه است و چه شور؟

گفت: ما را به حکمِ یکتایی

خودنمایی فتاده است ضرور

لیک از بس به خود نظر کردیم

شرم شد پرده‌دارِ عرضِ ظهور

گفتمش: شرمت این‌قدر از کیست؟

گفت: از چشمِ اعتبارِ شعور

معنی این است اگر توان فهمید

عشرت این است اگر شوی مسرور

زین مَجازی که در نظر داری

جز حقیقت مدان چه نار و چه نور

برگ‌برگِ بهارِ امکان را

توام افتاده با لبِ منصور

به همین نغمه الفت‌آهنگ است

تپش کائنات تا دلِ مور

که: «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

ملکِ دل را عمارتی دگر است

لفظِ جان را عبارتی دگر است

عاشقان را به خونِ خویش _ چو خُم _

بی‌تکلّف طهارتی دگر است

همچو آیینه چشمِ عارفِ را

سازِ حیرت بصارتی دگر است

در قضایِ نمازِ ظاهرِ ما

فکرِ باطن کفارتی دگر است

گر خداوندی است سلطانی

بندگی هم وزارتی دگر است

طور این است تاب آتش عشق

این شرر را حرارتی دگر است

در مقامی که نیستی‌است ادب

عاجزی هم جسارتی دگر است

از سپاهِ عدم به کشورِ ما

این نفس گَردِ غارتی دگر است

بوالهوس! لافِ درد و غم تا چند؟

این متاع از تجارتی دگر است

رو به تفهیمِ انفس و آفاق

جهد کن کاین مهارتی دگر است

یک نفس بی‌جهادِ نفس مباش

صلح با خود شرارتی دگر است

چه اداها که گل نکرد اینجا

زندگی استعارتی دگر است

آنکه پاسِ نفس نمی‌دارد

چون حبابش جسارتی دگر است

هرزه‌گو را گشودنِ لب‌ها

التذاذِ بکارتی دگر است

کی بَری لذّت از شهودِ یقین

این نگه را نظارتی دگر است

عارفان را ز جلوه‌های مَجاز

به حقیقت اشارتی دگر است

چون نفس در حریمِ کعبه‌ی دل

هر تپیدن زیارتی دگر است

زحمتِ پا اگر نمی‌خواهیم

رفتن از خود سفارتی دگر است

ذره‌ها را به چشمِ کم منگر

کاین حقارت حقارتی دگر است

در نوایِ مخالفِ من و تو

این ترنّم بشارتی دگر است

که: «جهان نیست جز تجلّیِ دوست

این من و ما همان اضافَتِ اوست»

نیِ این بزم می‌کند فریاد

که: صداییم و رفته‌ایم به باد!

شمع می‌گوید: ای هوس‌رقمان!

روشن از سوختن کنید سواد

غلغل اینجا چکیدنِ خون است

این‌قدر شیشه می‌کند ارشاد

نسخه‌ی دل تأملی دارد

ورنه یکسر چو ناله‌ایم آزاد

از عروج و نزولِ وهم مپرس

کز نفَس ناله کرده‌اند ایجاد

دیده‌ی ما به خویش باز نشد

این گره ماند بی‌خبر ز گشاد

هستی از غفلتِ حقیقتِ خویش

داد افسون بی‌نیازی داد

چه فراموشخانه است اینجا

که کسی از کسی ندارد یاد؟

شیشه در شغلِ مِی‌کشی کامل

شمع در کارِ سوختن استاد

نه دل آگاهِ دیده‌ی پرخون

نه نگه محرمِ دلِ ناشاد

محو اندیشه است و فرش نظر

دیده تا دل حقیقت اضداد

عالم از ما پر است و ما همه هیچ

آیِنه خانه‌ای‌ست عکس‌آباد

به هوس شغل جانکنی داریم

بیستون است دهر و ما فرهاد

دشت خالی و هرطرف نگری

دانه اشک است و آرزو صیاد

احول افتاده است چشم شعور

که از او این‌قدر دو بینی زاد

دیده صفر است و کارِ صفر است این

که یکی ده کند؛ صَلاح و فساد

از عدم می‌رویم سوی عدم

پس کدام آرزو کجاست مراد؟