بخش 6 - حکایت ممسک و فرزند ناخلف

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

یکی رفت و دینار از او صد هزار

خلف برد صاحبدلی هوشیار

نه چون ممسکان دست بر زر گرفت

چو آزادگان دست از او بر گرفت

ز درویش خالی نبودی درش

مسافر به مهمانسرای اندرش

دل خویش و بیگانه خرسند کرد

نه همچون پدر سیم و زر بند کرد

ملامت‌کنی گفتش: ای باددست‌‌‌!

به یک‌ره پریشان مکن هر‌چه هست

به سالی توان خرمن اندوختن

به یک دم نه مَردی بوَد سوختن

چو در تنگدستی نداری شکیب

نگه‌دار وقت فراخی حسیب

به دختر چه خوش گفت بانوی ده

که روز نوا برگ سختی بنه

همه‌وقت بر دار مَشک و سبوی

که پیوسته در ده روان نیست جوی

1010

به دنیا توان آخرت یافتن

به زر پنجه شیر بر تافتن

1111

به یک بار بر دوستان زر مپاش

وز آسیب دشمن به اندیشه باش

1212

اگر تنگدستی مرو پیش یار

وگر سیم داری بیا و بیار

1313

اگر روی بر خاک پایش نهی

جوابت نگوید به دست تهی

1414

خداوند زر بر کنَد چشمِ دیو

به دام آوَرَد صخر جنی به ریو

1515

تهی‌دست در خوبرویان مپیچ

که بی‌سیم مردم نیرزند هیچ

1616

به دست تهی بر نیاید امید

به زر برکنی چشم دیو سپید

1717

وگر هرچه یابی به کف بر نهی

کفت وقت حاجت بماند تهی

1818

گدایان به سعی تو هرگز قوی

نگردند، ترسم تو لاغر شوی

1919

چو منّاع خیر این حکایت بگفت

ز غیرت جوانمرد را رگ نخفت

2020

پراکنده‌دل گشت از آن عیب‌جوی

بر آشفت و گفت ای پراکنده‌گوی

2121

مرا دستگاهی که پیرامن است

پدر گفت میراث جد من است

2222

نه ایشان به خست نگه داشتند‌؟

به حسرت بمردند و بگذاشتند؟

2323

به دستم نیفتاد مال پدر

که بعد از من افتد به دست پسر

2424

همان به که امروز مردم خورند

که فردا پس از من به یغما برند

2525

خور و پوش و بخشای و راحت رسان

نگه می چه داری ز بهر کسان؟

2626

برند از جهان با خود اصحاب رای

فرومایه ماند به حسرت بجای

2727

زر و نعمت اکنون بده کآنِ توست

که بعد از تو بیرون ز فرمان توست

2828

به دنیا توانی که عقبی خری

بخر، جانِ من، ور نه حسرت بَری

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور