بخش 19 - حکایت حاتم طائی و صفت جوانمردی او

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

شنیدم در ایام حاتم که بود

به خیل اندرش بادپایی چو دود

صبا سرعتی، رعد بانگ ادهمی

که بر برق پیشی گرفتی همی

به تک ژاله می‌ریخت بر کوه و دشت

تو گفتی مگر ابر نیسان گذشت

یکی سیل‌رفتار هامون‌نورد

که باد از پی‌اش باز ماندی چو گرد

ز اوصاف حاتم به هر مرز و بوم

بگفتند برخی به سلطان روم

که همتای او در کرم مرد نیست

چو اسبش به جولان و ناورد نیست

بیابان‌نورد‌ی چو کشتی بر آب

که بالای سیرش نپرد عقاب

به دستور دانا چنین گفت شاه

که دعوی خجالت بود بی‌گواه

من از حاتم آن اسب تازی‌نژاد

بخواهم، گر او مکرمت کرد و داد

1010

بدانم که در وی شکوه مهی‌ست

وگر رد کند‌، بانگ طبل تهی‌ست

1111

رسولی هنرمند عالم به طی

روان کرد و ده مرد همراه وی

1212

زمین مرده و ابر گریان بر او

صبا کرده بار دگر جان در او

1313

به منزل‌گه حاتم آمد فرود

بر آسود چون تشنه بر زنده‌رود

1414

سماطی بیفکند و اسبی بکشت

به‌دامن شکر دادشان‌، زر به مشت

1515

شب آن‌جا ببودند و روز دگر

بگفت آنچه دانست صاحب‌خبر

1616

همی‌گفت حاتم پریشان چو مست

به دندان ز حسرت همی‌کند دست

1717

که ای بهره‌ور موبد نیک‌نام

چرا پیش از اینم نگفتی پیام‌؟

1818

من آن باد‌رفتار‌ِ دُلدل‌شتاب

ز بهر شما دوش کردم کباب

1919

که دانستم از هول باران و سیل

نشاید شدن در چراگاه خیل

2020

به نوعی دگر روی و راهم نبود

جز او بر در بارگاهم نبود

2121

مروّت ندیدم در آیین خویش

که مهمان بخسبد دل از فاقه ریش

2222

مرا نام باید در اقلیم فاش

دگر مرکب نامور گو مباش

2323

کسان را درم داد و تشریف و اسب

طبیعی‌ست اخلاق نیکو‌، نه کسب

2424

خبر شد به روم از جوانمرد طی

هزار آفرین گفت بر طبع وی

2525

ز حاتم بدین نکته راضی مشو

از این خوب‌تر ماجرا‌یی شنو

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور