بخش 31 - حکایت زورآزمای تنگدست

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

یکی مشت زن بخت و روزی نداشت

نه اسباب شامش مهیا نه چاشت

ز جور شکم گل کشیدی به پشت

که روزی محال است خوردن به مشت

مدام از پریشانی روزگار

دلش حسرت آورد و تن سوگوار

گهش جنگ با عالم خیره‌کش

گه از بخت شوریده، رویش ترش

گه از دیدن عیش شیرین خلق

فرو می‌شدی آب تلخش به حلق

گه از کار آشفته بگریستی

که کس دید از این تلخ‌تر زیستی؟

کسان شهد نوشند و مرغ و بره

مرا روی نان می‌نبیند تره

گر انصاف پرسی نه نیکوست این

برهنه من و گربه را پوستین

چه بودی که پایم در این کار گل

به گنجی فرو رفتی از کام دل!

1010

مگر روزگاری هوس راندمی

ز خود گرد محنت بیفشاندمی

1111

شنیدم که روزی زمین می‌شکافت

عظام زنخدان پوسیده یافت

1212

به خاک اندرش عقد بگسیخته

گهرهای دندان فرو ریخته

1313

دهان بی زبان پند می‌گفت و راز

که ای خواجه با بینوایی بساز

1414

نه این است حال دهن زیر گل

شکر خورده انگار یا خون دل

1515

غم از گردش روزگاران مدار

که بی ما بگردد بسی روزگار

1616

همان لحظه کاین خاطرش روی داد

غم از خاطرش رخت یک سو نهاد

1717

که ای نفس بی رای و تدبیر و هش

بکش بار تیمار و خود را مکش

1818

اگر بنده‌ای بار بر سر برد

وگر سر به اوج فلک بر برد

1919

در آن دم که حالش دگرگون شود

به مرگ از سرش هر دو بیرون شود

2020

غم و شادمانی نماند ولیک

جزای عمل ماند و نام نیک

2121

کرم پای دارد، نه دیهیم و تخت

بده کز تو این ماند ای نیکبخت

2222

مکن تکیه بر ملک و جاه و حشم

که پیش از تو بوده‌ست و بعد از تو هم

2323

خداوند دولت غم دین خورد

که دنیا به هر حال می‌بگذرد

2424

نخواهی که ملکت برآید بهم

غم ملک و دین هر دو باید بهم

2525

زرافشان، چو دنیا بخواهی گذاشت

که سعدی در افشاند اگر زر نداشت

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور