بخش 2 - حکایت

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

مرا در سپاهان یکی یار بود

که جنگاور و شوخ و عیار بود

مدامش به خون دست و خنجر خضاب

بر آتشْ دل‌ِ خصم از او چون کباب

ندیدمش روزی که ترکش نبست

ز پولاد پیکانش آتش نجَست

دلاور به سرپنجهٔ گاوزور

ز هولش به شیران در افتاده شور

به دعوی چنان ناوک انداختی

که عذرا به هر یک یک انداختی

چنان خار در گل ندیدم که رفت

که پیکان او در سپرهای جفت

نزد تارک جنگجویی به خشت

که خود و سرش را نه در هم سرشت

چو گنجشک روز ملخ در نبرد

به کشتن چه گنجشک پیشش چه مرد

گرش بر فریدون بدی تاختن

امانش ندادی به تیغ آختن

1010

پلنگانش از زور سرپنجه زیر

فرو برده چنگال در مغز شیر

1111

گرفتی کمربند جنگ آزمای

وگر کوه بودی بکندی ز جای

1212

زره پوش را چون تبرزین زدی

گذر کردی از مرد و بر زین زدی

1313

نه در مردی او را نه در مردمی

دوم در جهان کس شنید آدمی

1414

مرا یک دم از دست نگذاشتی

که با راست طبعان سری داشتی

1515

سفر ناگهم زان زمین در ربود

که بیشم در آن بقعه روزی نبود

1616

قضا نقل کرد از عراقم به شام

خوش آمد در آن خاک پاکم مقام

1717

مع القصه چندی ببودم مقیم

به رنج و به راحت، به امید و بیم

1818

دگر پر شد از شام پیمانه‌ام

کشید آرزومندی خانه‌ام

1919

قضا را چنان اتفاق اوفتاد

که بازم گذر بر عراق اوفتاد

2020

شبی سر فرو شد به اندیشه‌ام

به دل برگذشت آن هنر پیشه‌ام

2121

نمک ریش دیرینه‌ام تازه کرد

که بودم نمک خورده از دست مرد

2222

به دیدار وی در سپاهان شدم

به مهرش طلبکار و خواهان شدم

2323

جوان دیدم از گردش دهر، پیر

خدنگش کمان، ارغوانش زریر

2424

چو کوه سپیدش سر از برف موی

دوان آبش از برف پیری به روی

2525

فلک دست قوت بر او یافته

سر دست مردیش بر تافته

2626

به‌در کرده گیتی غرور از سرش

سر ناتوانی به زانو برش

2727

بدو گفتم ای سرور شیر گیر

چه فرسوده کردت چو روباه پیر؟

2828

بخندید کز روز جنگ تتر

بدر کردم آن جنگجویی ز سر

2929

زمین دیدم از نیزه چو نیستان

گرفته علم‌ها چو آتش در آن

3030

بر انگیختم گرد هیجا چو دود

چو دولت نباشد تهور چه سود؟

3131

من آنم که چون حمله آوردمی

به رمح از کف انگشتری بردمی

3232

ولی چون نکرد اخترم یاوری

گرفتند گردم چو انگشتری

3333

غنیمت شمردم طریق گریز

که نادان کند با قضا پنجه تیز

3434

چه یاری کند مغفر و جوشنم

چو یاری نکرد اختر روشنم؟

3535

کلید ظفر چون نباشد به دست

به بازو در فتح نتوان شکست

3636

گروهی پلنگ افکن پیل زور

در آهن سر مرد و سم ستور

3737

همان دم که دیدیم گرد سپاه

زره جامه کردیم و مغفر کلاه

3838

چو ابر اسب تازی برانگیختیم

چو باران بلارک فرو ریختیم

3939

دو لشکر به هم بر زدند از کمین

تو گفتی زدند آسمان بر زمین

4040

ز باریدن تیر همچو تگرگ

به هر گوشه برخاست طوفان مرگ

4141

به صید هژبران پرخاش ساز

کمند اژدهای دهن کرده باز

4242

زمین آسمان شد ز گرد کبود

چو انجم در او برق شمشیر و خود

4343

سواران دشمن چو دریافتیم

پیاده سپر در سپر بافتیم

4444

به تیر و سنان موی بشکافتیم

چو دولت نبد روی بر تافتیم

4545

چه زور آورد پنجهٔ جهد مرد

چو بازوی توفیق یاری نکرد؟

4646

نه شمشیر گندآوران کند بود

که کین آوری ز اختر تند بود

4747

کس از لشکر ما ز هیجا برون

نیامد جز آغشته خفتان به خون

4848

چو صد دانه مجموع در خوشه‌ای

فتادیم هر دانه‌ای گوشه‌ای

4949

به نامردی از هم بدادیم دست

چو ماهی که با جوشن افتد به شست

5050

کسان را نشد ناوک اندر حریر

که گفتم بدوزند سندان به تیر

5151

چو طالع ز ما روی بر پیچ بود

سپر پیش تیر قضا هیچ بود

5252

از این بوالعجب‌تر حدیثی شنو

که بی بخت کوشش نیرزد دو جو

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور