بخش 4 - در معنی شفقت بر حال رعیت

شاعر: سعدی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

شنیدم که فرماندهی دادگر

قبا داشتی هر دو روی آستر

یکی گفتش ای خسرو نیکروز

ز دیبای چینی قبایی بدوز

بگفت این قدر ستر و آسایش است

وز این بگذری زیب و آرایش است

نه از بهر آن می‌ستانم خراج

که زینت کنم بر خود و تخت و تاج

چو همچون زنان حله در تن کنم

به مردی کجا دفع دشمن کنم؟

مرا هم ز صد گونه آز و هواست

ولیکن خزینه نه تنها مراست

خزاین پر از بهر لشکر بود

نه از بهر آذین و زیور بود

سپاهی که خوشدل نباشد ز شاه

ندارد حدود ولایت نگاه

چو دشمن خر روستایی برد

ملک باج و دَه‌یک چرا می‌خورد؟

1010

مخالف خرش برد و سلطان خراج

چه اقبال ماند در آن تخت و تاج؟

1111

رعیت درخت است اگر پروری

به کام دل دوستان بر خوری

1212

به بی‌رحمی از بیخ و بارش مکن

که نادان کند حیف بر خویشتن

1313

مروت نباشد بر افتاده زور

برد مرغ دون دانه از پیش مور

1414

کسان بر خورند از جوانی و بخت

که بر زیردستان نگیرند سخت

1515

اگر زیردستی در آید ز پای

حذر کن ز نالیدنش بر خدای

1616

چو شاید گرفتن به نرمی دیار

به پیکار خون از مشامی میار

1717

به مردی که ملک سراسرْ زمین

نیرزد که خونی چکد بر زمین

1818

شنیدم که جمشید فرخ‌سرشت

به سرچشمه‌ای بر به سنگی نوشت

1919

بر این چشمه چون ما بسی دم زدند

برفتند چون چشم بر هم زدند

2020

گرفتیم عالم به مردی و زور

ولیکن نبردیم با خود به گور

2121

چو بر دشمنی باشدت دسترس

مرنجانْشْ کاو را همین غصه بس

2222

عدو زنده سرگشته پیرامُنت

به از خون او کشته در گردنت

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور