تراجم
رینلڈ اے نکلسن کے تراجم میں رومی کی کتاب مثنوی معنوی
یہ صفحہ صرف رینلڈ اے نکلسن کے دستیاب تراجم والی نظمیں دکھاتا ہے۔
تراجم والی نظمیں
بخش 151دعا کردن بلعم با عور کی موسی و قومش را از این شهر کی حصار دادهاند بی مراد باز گردان و مستجاب شدن دعای او
How Bal‘ am son of Bá‘úr prayed (to God), saying, “Cause Moses and his people to turn back, without having gained their desire, from this city which they have besieged.”
بخش 152اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادن
How Hárút and Márút relied upon their immaculateness and desired to mix with the people of this world and fell into temptation.
بخش 153باقی قصهٔ هاروت و ماروت و نکال و عقوبت ایشان هم در دنیا بچاه بابل
The rest of the story of Hárút and Márút, and how an exemplary punishment was inflicted on them, even in this world, in the pit of Babylon.
بخش 154به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویش
How the deaf man went to visit his sick neighbour.
بخش 155اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود
The first to bring analogical reasoning to bear against the Revealed Text was Iblís.
بخش 156در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلان
Explaining that one must keep one's own (spiritual) state and (mystical) intoxication hidden from the ignorant.
بخش 157قصهٔ مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورتگری
The story of the contention between the Greeks and the Chinese in the art of painting and picturing.
بخش 158پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت ممنا یا رسول الله
How the Prophet, on whom be peace, asked Zayd, “How art thou to-day and in what state hast thou risen?” and how Zayd answered him, saying, “This morning I am a true believer, O Messenger of Allah.”
بخش 159متهم کردن غلامان و خواجهتاشان مر لقمان را کی آن میوههای ترونده را که میآوردیم او خورده است
How suspicion was thrown upon Luqmán by the slaves and fellow-servants who said that he had eaten the fresh fruit which they were bringing (to their master).
بخش 160بقیهٔ قصه زید در جواب رسول صلی الله علیه و سلم
The remainder of the story of Zayd (and what he said) in answer to the Prophet, on whom be peace.
بخش 161گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاشتر ازین مگو و متابعت نگهدار
How the Prophet, on whom be peace, said to Zayd, “Do not tell this mystery more plainly than this, and take care to comply (with the religious law).”
بخش 162رجوع به حکایت زید
The (author's) return to the story of Zayd.
بخش 163آتش افتادن در شهر به ایام عمر رضی الله عنه
How a conflagration occurred in the city (Medina) in the days of ‘Umar, may God be well-pleased with him.
بخش 164خدو انداختن خصم در روی امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه و انداختن امیرالمؤمنین علی شمشیر از دست
How an enemy spat in the face of the Prince of the Faithful, ‘Alí, may God honour his person, and how ‘Alí dropped the sword from his hand.
بخش 165سؤال کردن آن کافر از علی کرم الله وجهه کی بر چون منی مظفر شدی شمشیر از دست چون انداختی
بخش 166جواب گفتن امیر المؤمنین کی سبب افکندن شمشیر از دست چه بوده است در آن حالت
How the Prince of the Faithful made answer (and explained) what was the reason of his dropping the sword from his hand on that occasion.
بخش 167گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردم
How the Prophet, on whom be peace, said in the ear of the stirrup-holder of the Prince of the Faithful (‘Alí), may God honour his person, “I tell thee, ‘Alí will be slain by thy hand.”
بخش 168تعجب کردن آدم علیهالسلام از ضلالت ابلیس لعین و عجب آوردن
How Adam, on whom be peace, marvelled at the perdition of Iblís and showed vanity.
بخش 169بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویش
Returning to the story of the Prince of the Faithful, ‘Alí—may God honour his person!— and how generously he behaved to his murderer.
بخش 170افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهان
How the stirrup-holder of ‘Alí, may God honour his person, came (to him), saying, “For God's sake, kill me and deliver me from this doom.”
بخش 171بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بود
Explaining that the motive of the Prophet, on whom be peace, in seeking to conquer Mecca and other (places) than Mecca was not love of worldly dominion, inasmuch as he has said “This world is a carcase,” but that on the contrary it was by the command (of God).
بخش 1سر آغاز
IN THE NAME OF GOD THE MERCIFUL, THE COMPASSIONATE
بخش 2هلال پنداشتن آن شخص خیال را در عهد عمر رضی الله عنه
How in the time of ‘Umar, may God be well-pleased with him, a certain person imagined that what he saw was the new moon.
بخش 3دزدیدن مارگیر ماری را از مارگیری دیگر
How a snake-catcher stole a snake from another snake-catcher.
بخش 4التماس کردن همراه عیسی علیه السلام زنده کردن استخوانها از عیسی علیه السلام
How the companion of Jesus, on whom be peace, entreated Jesus, on whom be peace, to give life to the bones.
بخش 5اندرز کردن صوفی خادم را در تیمار داشت بهیمه و لا حول خادم
How the Súfí enjoined the servant to take care of his beast and how the servant said, “Lá hawl.”
بخش 6حکایت مشورت کردن خدای تعالی در ایجاد خلق
بخش 7بسته شدن تقریر معنی حکایت به سبب میل مستمع به استماع ظاهر صورت حکایت
How the explanation of the (inner) meaning of the tale was stopped because of the hearer's desire to hear the superficial form of it.
بخش 8التزام کردن خادم تعهد بهیمه را و تخلف نمودن
How the people of the caravan supposed the Súfí's beast was ill.
بخش 9گمان بردن کاروانیان که بهیمهٔ صوفی رنجورست
بخش 10یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن
How the King found his falcon in the house of a decrepit old woman.
بخش 11حلوا خریدن شیخ احمد خضرویه جهت غریمان به الهام حق تعالی
How by Divine inspiration Shaykh Ahmad son of Khizrúya, may God sanctify his revered spirit, bought halwá (sweetmeat) for his creditors.
بخش 12ترسانیدن شخصی زاهدی را کی کم گری تا کور نشوی
How a certain person frightened an ascetic, saying, “Weep little, lest thou become blind.”
بخش 13تمامی قصهٔ زنده شدن استخوانها به دعای عیسی علیه السلام
Conclusion of the story of the coming to life of the bones at the prayer of Jesus, on whom be peace!
بخش 14خاریدن روستایی در تاریکی شیر را به ظن آنک گاو اوست
How a peasant stroked a lion in the dark, because he thought it was his ox.
بخش 15فروختن صوفیان بهیمهٔ مسافر را جهت سماع
How the Súfís sold the traveller's beast (to pay) for the (expenses of the) mystic dance.
بخش 16تعریف کردن منادیان قاضی مفلس را گرد شهر
How the criers of the Cadi advertised an insolvent round the town.
بخش 17شکایت کردن اهل زندان پیش وکیل قاضی از دست آن مفلس
How the prisoners laid a complaint of the insolvent's high-handedness before the agent of the Cadi.
بخش 18تتمهٔ قصهٔ مفلس
بخش 19مثل
Parable.
بخش 20ملامتکردن مردم شخصی را کی مادرش را کشت به تهمت
How men blamed a person who killed his mother because he suspected her (of adultery).
بخش 21امتحان پادشاه به آن دو غلام کی نو خریده بود
How the King made trial of the two slaves whom he had recently purchased.
بخش 22به راه کردن شاه یکی را از آن دو غلام و ازین دیگر پرسیدن
How the King sent away one of the two slaves and interrogated the other.
بخش 23قسم غلام در صدق و وفای یار خود از طهارت ظن خود
How the slave, from the purity of his thought, swore to the truth and loyalty of his friend.
بخش 24حسد کردن حشم بر غلام خاص
How the (King's) retainers envied the favourite slave.
بخش 25کلوخ انداختن تشنه از سر دیوار در جوی آب
How the thirsty man threw bricks from the top of the wall into the stream of water.
بخش 26فرمودن والی آن مرد را کی این خاربن را کی نشاندهای بر سر راه بر کن
How the Governor commanded a certain man, saying, “Root up the thorn bush which you have planted on the road.”
بخش 27آمدن دوستان به بیمارستان جهت پرسش ذاالنون مصری رحمة الله علیه
How friends came to the madhouse for Dhu ’l-Nún—may God sanctify his honoured spirit!
بخش 28فهم کردن مریدان کی ذاالنون دیوانه نشد قاصد کرده است
How the disciples understood that Dhu ’l-Nún had not become mad, (but) had acted with intention.
بخش 29رجوع به حکایت ذاالنون رحمة الله علیه
Resumption of the story of Dhu ’l-Nún, may God sanctify his spirit!