خسرونامه

خسرونامه

عطار

انتباہ: ڈاکٹر محمد رضا شفیعی کدکنی نے عطار کی مختارنامہ کی اپنی تصحیح میں 26 صفحات پر ایسے دلائل کا جائزہ لیا ہے جو ظاہر کرتے ہیں کہ یہ خسرونامہ عطار کا نہیں۔ غالباً عطار کے ایک دوسرے اثر، یعنی الہی نامہ، کا اصل نام خسرونامہ تھا۔ اصل دلائل یہ ہیں۔ تاریخی اور ادبی تضادات: مختارنامہ کا مقدمہ خسرونامہ کو ایک قدیم تر اثر بتاتا ہے، مگر خود خسرونامہ کے مقدمے میں ایسے تضادات ہیں جو اس کی اصالت کو مشکوک بناتے ہیں۔ محتوائی عدم ہم آہنگی: خسرونامہ عطار کے دوسرے آثار کے برخلاف تصوف کے بجائے عاشقانہ مضامین پر مرکوز ہے۔ ابن عربی کے عرفان کا اثر: خسرونامہ کے عرفانی خیالات ابن عربی سے قریب ہیں، مگر عطار ایسے خیالات نہیں رکھتے تھے؛ یہ خیالات عطار کی زندگی کے بعد مطرح اور عام ہوئے۔ نام گذاری کا ابہام: الہی نامہ کے بعض نسخے خسرونامہ کے نام سے جانے گئے ہیں، جس سے نسبت میں اشتباہ پیدا ہو سکتا ہے۔ معاصر محققین کی تنقید: عبدالحسین زرین کوب جیسے محققین نے اسلوبی اور محتوائی تضادات کی وجہ سے اس اثر کی اصالت رد کی ہے۔ قدیم نسخوں کا فقدان: خسرونامہ کے معتبر نسخے تقریباً پندرہویں صدی عیسوی سے پہلے نہیں ملتے، جبکہ عطار کے دوسرے آثار کے ایسے نسخے موجود ہیں۔

بخش 1بسم اللّه الرحمن الرحیم

219 اشعار

بخش 2در نعت سیدالمرسلین خاتم النبیین صلی اللّه علیه و آله و سلم

179 اشعار

بخش 3در فضیلت امیرالمؤمنین ابوبكر صدّیق

17 اشعار

بخش 4در فضیلت امیرالمؤمنین عمر فاروق

20 اشعار

بخش 5در فضیلت امیرالمؤمنین عثمان بن عفّان

16 اشعار

بخش 6در فضیلت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام

20 اشعار

بخش 7در فضیلت امیرالمؤمنین حسن علیه السلام

15 اشعار

بخش 8در فضیلت امیرالمؤمنین حسین علیه السلام

15 اشعار

بخش 9در فضیلت امام ابوحنیفه

14 اشعار

بخش 10در فضیلت امام شافعی

24 اشعار

بخش 11در مدح خواجه سعدالدّین ابوالفضل

21 اشعار

بخش 12سبب نظم كتاب

82 اشعار

بخش 13در پرداختن این داستان

34 اشعار

بخش 14آغاز داستان

100 اشعار

بخش 15آغاز داستان

214 اشعار

بخش 16آغاز داستان

120 اشعار

بخش 17دیدن گل هرمز را در باغ و عاشق شدن

685 اشعار

بخش 18خطاب با حقیقت جان در معنی زاری كردن گلرخ

69 اشعار

بخش 19گفتار در رخصت دادن دایه گلرخ را در عشق هرمز و حیله ساختن

101 اشعار

بخش 20پاسخ دادن هرمز دایه را

165 اشعار

بخش 21دگر بار رفتن دایه پیش هرمز

133 اشعار

بخش 22آغاز عشقنامۀ خسرو و گل

58 اشعار

بخش 23زاری هرمز در عشق گل پیش دایه

143 اشعار

بخش 24رسیدن گل و هرمز در باغ و سرود گفتن با رباب

223 اشعار

بخش 25خواستگاری شاه اصفهان از گل

230 اشعار

بخش 26طلب کردن قیصر باج و خراج از پادشاه خوزستان و رفتن هرمز به رسولی

270 اشعار

بخش 27نامه نوشتن گل به خسرو در فراق و ناخوشی

304 اشعار

بخش 28رسیدن نامهٔ گل به خسرو و زاری کردن او و رفتن در پی گل به اسپاهان

369 اشعار

بخش 29رفتن خسرو به طبیبی بر بالین گلرخ

394 اشعار

بخش 30بیمار گشتن جهان‌افروز خواهر شاه اصفهان و رفتن هرمز به‌طبیبی بر بالین او و عاشق شدن او بر هرمز

123 اشعار

بخش 31بیمار گشتن جهان افروز

351 اشعار

بخش 32بیمار گشتن جهان افروز

150 اشعار

بخش 33دفن کردن گل دایه را و رفتن با خسرو به روم

68 اشعار

بخش 34رفتن خسرو و گل بباغ

41 اشعار

بخش 35عشرت كردن گل و خسرو باهم

128 اشعار

بخش 36صفت جشن خسرو

47 اشعار

بخش 37نواختن مطرب

66 اشعار

بخش 38غزل گفتن ارغنون ساز در مجلس خسرو و عشرت كردن

54 اشعار

بخش 39در صفت چنگ

15 اشعار

بخش 40در صفت دف

15 اشعار

بخش 41در صفت نی

15 اشعار

بخش 42در صفت بربط

34 اشعار

بخش 43آگاهی یافتن شاه اسپاهان از بردن هرمز گل را

130 اشعار

بخش 44رشك حسنا در كار گل و قصد كردن

183 اشعار

بخش 45بازگردیدن بسر قصه

13 اشعار

بخش 46آگاهی یافتن خسرو از پیدا شدن گل

38 اشعار

بخش 47بازگفتن حُسنا مكر خود با خسرو

15 اشعار

بخش 48نامه نوشتن قیصر بشاه سپاهان

24 اشعار

بخش 49لشکر کشیدن قیصر و خسرو به جانب سپاهان

10 اشعار

بخش 50رزم خسرو با شاه سپاهان و كشته شدن شاه سپاهان

215 اشعار