بخش 32 - زندگی
Life
شاعر: علامہ اقبال
وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
Toggle stanza 1پرسیدم از بلند نگاهی حیات چیست
پرسیدم از بلند نگاهی حیات چیست
گفتا مئی که تلخ تر او نکوتر است
میں نے ایک بلند نگاہ سے پوچھا زندگی کیا ہے؟ بولا ایسی شراب جو جتنی تلخ ہو، اچھی ہے۔
I asked a lofty sage what Life might be. ‘The wine whose bitterest cup is best’, said he.
گفتم که کرمک است و ز کل سر برون زند
گفتا که شعله زاد مثال سمندر است
میں نے کہا زندگی تو کیڑا ہے جس نے مٹی میں سے سر اٹھایا ہے، کہنے لگا (نہیں) یہ تو سمندر کی مانند شعلہ سے پیدا ہوئی ہے۔
Said I, ‘A vile worm rearing head from mire.’ Said he, ‘A salamander born of fire.’
گفتم که شر بفطرت خامش نهاده اند
گفتا که خیر او نشناسی همین شر است
میں نے کہا: اس کی خاموش فطرت کے اندر شر رکھا گیا ہے، کہنے لگا کہ تو سمجھتا نہیں اسی شر میں اس کی بھلائی ہے۔
‘Its nature steeped in evil’, I pursued. Said he, ’Tis just this evil makes it good.’
گفتم که شوق سیر نبردش بمنزلی
گفتا که منزلش بهمین شوق مضمر است
میں نے کہا: سیر کا شوق اسے کسی منزل تک نہیں پہنچنے دیتا، وہ کہنے لگا: اسی شوق میں اس کی منزل مضمر ہے۔
‘It winds not to the goal, though it aspire.’ ‘The goal’, said he, ‘lies hid in that desire.’
گفتم که خاکی است و بخاکش همی دهند
گفتا چو دانه خاک شکافد گل تر است
میں نے کہا کہ یہ خاکی ہے اور اسے خاک ہی میں دفن کر دیا جاتا ہے، کہنے لگا: جب دانہ خاک کو پھاڑتا ہے تو گلِ تر بن جاتا ہے۔
Said I, ‘Of earth it comes, to earth it goes.’ Said he, ‘The seed bursts earth, and is the rose.’
زمین
ہم وزن و قافیہ نظمیں
منشور دولتی که ز عشقم میسر است
طغرایش آن خطی ست که بر دور ساغر است
جامیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 127
امشب ز شغل شاعریم حال دیگر است
همچون ردیف قافیه پیشم مکرر است
جامیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 36
آن شاخ گل که تازه بر و سایه پرور است
بر آفتاب سنبل او سایه گستر است
جامیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 37
تا آن ذقن ز خط شده گوی معنبر است
زان عنبرین شمامه مشامم معطر است
جامیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 38
باغِ مرا چه حاجتِ سرو و صنوبر است؟
شمشادِ خانهپرورِ ما از که کمتر است؟
حافظغزلیاتغزل شمارهٔ 39
از هرچه میرود، سخنِ دوست خوشتر است
پیغام آشنا، نفَسِ روحپرور است
سعدیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 63
آن باغ داغ پررر آذر طبیعتم
کش برگ و بر ز اخگر و طیرش سمندر است
عرفیقطعاتشمارهٔ 4 - سخن در وصف خویشتن
ماخذ
فارسی متن کا ماخذ: گنجور