بخش 6 - غم پنهان که بی گفتن عیان است
شاعر: علامہ اقبال
وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
Toggle stanza 1غم پنهان که بی گفتن عیان است
غم پنهان که بی گفتن عیان است
چو آید بر زبان یک داستان است
میرا چھپا ہوا غم بغیر کہے تمام لوگوں پر ظاہر ہے ۔ جب زبان پر آتا ہے تو ایک داستان بن جاتا ہے ۔
A hidden grief untold is clear, To lips when brought, a tale we hear,
رهی پر پیچ و راهی خسته و زار
چراغش مرده و شب درمیان است
دشوار گزار راستے اور خستہ حال اور کمزور و ناتواں سفر کرنیوالا گویا چراغ بجھ گیا ہو اور رات درمیان میں ہو ۔
The ways are like a maze, seeker is weak, The lamp blown out, night amidst, also bleak.
Toggle stanza 2به راغان لاله رست از نو بهاران
به راغان لاله رست از نو بهاران
به صحرا خیمه گستردند یاران
سبزہ زار میں نئی بہار کے آنے سے لالے کے پھول کھل گئے اور دوستوں نے صحرا میں خیمے لگا لیے ۔
In pits grow poppies from vernal tide, Then the friends pitch tents on desert’s side.
مرا تنها نشستن خوشتر آید
کنار آب جوی کوهساران
مجھے پہاڑوں کے سلسلے میں نہر کے کنارے اکیلے بیٹھنا زیادہ اچھا لگتا ہے ۔
It looks me nice to sit all alone, When fountains flow in a mountain zone.
زمین
ہم وزن و قافیہ نظمیں
چه روی است آن که پیش کاروان است
مگر شمعی به دست ساروان است
سعدیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 81
جهانی جان چو پروانه از آن است
که آن ترسا بچه شمع جهان است
عطاردیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 85
همه عالم خروش و جوش از آن است
که معشوقی چنین پیدا، نهان است
عطاردیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 86
رهی کان ره نهان اندر نهان است
چو پیدا شد عیان اندر عیان است
عطاردیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 87
دگرگون کشور هندوستان است
دگرگون آن زمین و آسمان است
علامہ اقبالارمغان حجازحضور حقبخش 9 - دگرگون کشور هندوستان است
دل من رازدان جسم و جان است
نپنداری اجل بر من گران است
علامہ اقبالپیام مشرقلالهٔ طوررباعی شمارهٔ 112
عجم از نغمه ام آتش بجان است
صدای من درای کاروان است
علامہ اقبالپیام مشرقلالهٔ طوررباعی شمارهٔ 141