میاں عبدالرشید کے تراجم میں علامہ اقبال کی کتاب جاویدنامه

دیباچه

مناجات

تمهید آسمانی: نخستین روز آفرینش نکوهش می‌کند آسمان زمین را

تمهید آسمانی: آفرینش (کائنات) کے اوّلین روز آسمان کا زمین کو ملامت کرنا

نغمهٔ ملائک

نغمہ ملائک: آدم خاکی کے بارے میں اللہ تعالیٰ کا ارشاد سننے کے بعد

تمهید زمینی: آشکارا می‌شود روح حضرت رومی و شرح می‌دهد اسرار معراج را

تمہید زمینی: مولانا رومی کی روح ظاہر ہوتی ہے اور معراج کے اسرار کی شرح بیان کرتی ہے

زروان که روح زمان و مکان است مسافر را به سیاحت عالم علوی می‌برد

زروان جو روح زمان و مکان ہے مسافر (اقبال) کو عالم بالا کی سیاحت کے لیے ساتھ لے جاتا ہے۔

زمزمهٔ انجم

بخش 1–این زمین و آسمان ملک خداست

بخش 2–عارف هندی که به یکی از غارهای قمر خلوت گرفته، و اهل هند او را «جهان دوست» می‌گویند

ہندی رشی جو چاند کی ایک غار میں خلوت گزین ہے اور اہل ہند اسے وشوامتر کہتے ہیں۔

بخش 3–نه تا سخن از عارف هندی

ہندی رشی کی نو باتیں (ہندو فلسفہ)۔

بخش 4–جلوهٔ سروش

جلوۂ سروش

بخش 5–نوای سروش

نغمۂ سروش

بخش 6–حرکت به وادی یرغمید که ملائکه او را وادی طواسین می‌نامند

وادی یرغمید کی طرف جانا جسے ملائکہ وادی طواسین کہتے ہیں۔

بخش 7–طاسین گوتم: توبه آوردن زن رقاصهٔ عشوه فروش

طاسین گوتم: ایک رقاصۂ عشوہ فروش کا توبہ کرنا۔

بخش 8–طاسین زرتشت: آزمایش کردن اهریمن زرتشت را

طاسین زرتشت: اہرمن (شیطان) کا زرتشت کی آزمائش کرنا۔

بخش 9–طاسین مسیح: رویای حکیم طالسطایی

طاسین مسیح: حکیم طالسطائی کا رؤیا

بخش 10–طاسین محمد: نوحهٔ ابوجهل در حرم کعبه

طاسین محمد: حرم کعبہ میں ابو جہل کی روح کا نوحہ۔

زیارت ارواح جمال‌الدین افغانی و سعید حلیم پاشا

اروح جمال الدین افغانی و سعید حلیم پاشا کی زیارت۔

افغانی: دین و وطن

دین و وطن

اشتراک و ملوکیت

سعید حلیم پاشا: شرق و غرب

شرق و غرب

بخش 1–خلافت آدم

محکمات عالم قرانی: خلافت آدم

بخش 2–حکومت الهی

حکومت الھی

بخش 3–ارض ملک خداست

زمین اللہ کی ملکیت ہے۔

بخش 4–حکمت خیر کثیر است

حکمت خیر کثیر ہے۔

پیغام افغانی با ملت روسیه

جمال الدین افغانی کا پیغام روسیوں کے نام۔

غزل زنده رود

بخش 1–در میان ماه و نور آفتاب

فلک زہرہ

بخش 2–مجلس خدایان اقوام قدیم

گذشتہ اقوام کے بتوں کی مجلس

بخش 3–نغمهٔ بعل

نغمۂ بعل

بخش 4–فرو رفتن به دریای زهره و دیدن ارواح فرعون و کشنر را

دریائے زہرہ کے اندر جانا اور فرعون و کچنر کی ارواح دیکھنا۔

بخش 5–نمودار شدن درویش سودانی

مہدی سوڈانی کا ظاہر ہونا

بخش 1–اهل مریخ

اہل مریخ

بخش 2–برآمدن انجم‌شناس مریخی از رصدگاه

رسدگاہ سے ایک مریخی عالم فلکیات کا باہر آنا۔

بخش 3–گردش در شهر مرغدین

شہر مرغدین کی سیر

بخش 4–احوال دوشیزهٔ مریخ که دعوی رسالت کرده

مریخ کی دوشیزہ کے احوال جس نے رسالت کا دعوی کیا

بخش 5–تذکیر نبیهٔ مریخ

نبیہ مریخ کا وعظ

بخش 1–ارواح جلیلهٔ حلاج و غالب و قرةالعین طاهره که به نشیمن بهشتی نگرویدند و به گردش جاودان گراییدند

حلاج، غالب اور قرۃ العین طاہرہ کی ارواحِ جلیلہ جنہوں نے بہشت میں رہنے کی بجائے گردشِ جاوداں کو پسند کیا

بخش 2–نوای حلاج

نوای حلاج

بخش 3–نوای غالب

نوای غالب

بخش 4–نوای طاهره

نوای طاہرہ

بخش 5–زنده رود مشکلات خود را پیش ارواح بزرگ می‌گوید

زندہ رود ارواح بزرگ کے سامنے اپنی مشکلات پیش کرتا ہے

بخش 6–نمودار شدن خواجهٔ اهل فراق ابلیس

ابلیس کا ظاہر ہونا

بخش 7–نالهٔ ابلیس

نالۂ ابلیس

بخش 1–ارواح رذیله که با ملک و ملت غداری کرده و دوزخ ایشان را قبول نکرده

ارواح رذیلہ جنہوں نے ملک و ملت سے غداری کی اور انہیں دوزخ نے بھی قبول نہ کیا

بخش 2–قلزم خونین

خونیں سمندر

بخش 3–آشکارا می‌شود روح هندوستان

روح ہندوستان ظاہر ہوتی ہے

بخش 4–روح هندوستان ناله و فریاد می‌کند

روح ہندوستان نالہ و فریاد کرتی ہے

بخش 5–فریاد یکی از زورق‌نشینان قلزم خونین

خونیں سمندر کے اندر کشتی میں سوار غداروں میں سے ایک کی فریاد

بخش 1–مقام حکیم آلمانی نیچه

جرمن فلسفی نطشہ کا مقام