زندہ رود
Toggle stanza 1
عقل هم عشق است و از ذوق نگه بیگانه نیست
1

عقل هم عشق است و از ذوق نگه بیگانه نیست

لیکن این بیچاره را آن جرأت رندانه نیست

عقل بھی عشق کی مانند ہے اور وہ ذوقِ نظر سے انجان نہیں ہے ۔ لیکن اس بے چاری کے پاس وہ ہمت و دلیری نہیں جو عشق کو حاصل ہے ۔

Intellect is passion too, and it knows the joy to view, but the poor unfortunate dares not as the inebriate.

2

گرچه می دانم خیال منزل ایجاد من است

در سفر از پا نشستن همت مردانه نیست

اگرچہ یہ بات میرے علم میں ہے کہ منزل کا تصور میرا اپنا ایجاد کردہ ہے لیکن اس منزل خیال کی طرف سفر کرتے ہیں رہا میں تھک کر بیٹھ جانا مردانگی کے خلاف ہے ۔

Though I know the fantasy of the stage was shaped by me, yet it were a coward’s way on the journey to delay.

3

هر زمان یک تازه جولانگاه میخواهم ازو

تا جنون فرمای من گوید دگر ویرانه نیست

میں (اپنے خدا سے) ہر لمحہ ایک نئے میدانِ عمل کا متلاشی ہوں ۔ یہاں تک کہ مجھے جنوں بخشنے والا مجھے یہ کہہ دے اب تیرے جنوں کے لیے کوئی اور ویرانہ باقی نہیں ہے ۔

Every moment is my prayer that I may yet further fare, till my folly’s governor says there is no desert more.

4

با چنین زور جنون پاس گریبان داشتم

در جنون از خود نرفتن کار هر دیوانه نیست

ایسے شدید جنون کے زور کے باوجود میں نے اپنے آپ کو قابو میں رکھا، گریبان کا لحاظ رکھا ۔ اور جنون کی ایسی کیفیت میں خود پر قابو رکھنا ہر کسی دیوانے کے بس کی بات نہیں ۔

In such frenzy of the soul still I do not yield control: every madman cannot boast that to self he is not lost!

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

هیچکس جز یأس‌، غمخوار من دیوانه نیست

بر چراغ داغ غیر از سوختن پروانه نیست

بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 790

این‌زمان یک طالب‌مستی درین میخانه نیست

آنکه‌گرد باده‌گردد جز خط پیمانه نیست

بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 792

محرم حسن ازل اندیشهٔ بیگانه نیست

رنگ می‌گردد به‌گرد شمع ما پروانه نیست

بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 793

سرو مینا را تذروی بهتر از پیمانه نیست

شمع را در بزم دلسوزی به از پروانه نیست

صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 1321

غفلت تر دامنان را حاجت پیمانه نیست

چشم خواب آلود نرگس گوش بر افسانه نیست

صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 1322

عشق را دارالامانی چون دل دیوانه نیست

گنج را بر دل غبار از صحبت ویرانه نیست

صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 1323

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور