زندہ رود

بخش 12 - ستایش سلطان محمود

شاعر: فردوسی

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
جهان آفرین تا جهان آفرید
1
جهان آفرین تا جهان آفرید
چون او مرزبانی نیامد پدید
2
چو خورشید بر چرخ بنمود تاج
زمین شد به کردار تابنده عاج
3
چه گویم که خورشید تابان که بود
کز او در جهان روشنایی فزود
4
ابوالقاسم آن شاه پیروز بخت
نهاد از بر تاج خورشید تخت
5
ز خاور بیاراست تا باختر
پدید آمد از فرّ او کان زر
6
مرا اختر خفته بیدار گشت
به مغز اندر اندیشه بسیار گشت
7
بدانستم آمد زمان سخن
کنون نو شود روزگار کهن
8
بر اندیشهٔ شهریار زمین
بخفتم شبی لب پر از آفرین
9
دل من چو نور اندر آن تیره شب
نخفته گشاده دل و بسته لب
10
چنان دید روشن روانم به خواب
که رخشنده شمعی بر آمد ز آب
11
همه روی گیتی شب لاژورد
از آن شمع گشتی چو یاقوت زرد
12
در و دشت بر سان دیبا شدی
یکی تخت پیروزه پیدا شدی
13
نشسته بر او شهریاری چو ماه
یکی تاج بر سر به جای کلاه
14
رده بر کشیده سپاهش دو میل
به دست چپش هفتصد ژنده پیل
15
یکی پاک دستور پیشش به پای
به داد و به دین شاه را رهنمای
16
مرا خیره گشتی سر از فرّ شاه
و زان ژنده پیلان و چندان سپاه
17
چو آن چهرهٔ خسروی دیدمی
از آن نامداران بپرسیدمی
18
که این چرخ و ماه است یا تاج و گاه
ستاره است پیش اندرش یا سپاه
19
یکی گفت کاین شاه روم است و هند
ز قنّوج تا پیش دریای سند
20
به ایران و توران ورا بنده‌اند
به رای و به فرمان او زنده‌اند
21
بیاراست روی زمین را به داد
بپردخت از آن تاج بر سر نهاد
22
جهاندار محمود شاه بزرگ
به آبشخور آرد همی میش و گرگ
23
ز کشمیر تا پیش دریای چین
بر او شهریاران کنند آفرین
24
چو کودک لب از شیر مادر بشست
ز گهواره محمود گوید نخست
25
نپیچد کسی سر ز فرمان اوی
نیارد گذشتن ز پیمان اوی
26
تو نیز آفرین کن که گوینده‌ای
بدو نام جاوید جوینده‌ای
27
چو بیدار گشتم بجستم ز جای
چه مایه شب تیره بودم به پای
28
بر آن شهریار آفرین خواندم
نبودم درم جان بر افشاندم
29
به دل گفتم این خواب را پاسخ است
که آواز او بر جهان فرخ است
30
بر آن آفرین کو کند آفرین
بر آن بخت بیدار و فرخ زمین
31
ز فرش جهان شد چو باغ بهار
هوا پر ز ابر و زمین پر نگار
32
از ابر اندر آمد به هنگام نم
جهان شد به کردار باغ ارم
33
به ایران همه خوبی از داد اوست
کجا هست مردم همه یاد اوست
34
به بزم اندرون آسمان سخاست
به رزم اندرون تیز چنگ اژدهاست
35
به تن ژنده پیل و به جان جبرئیل
به کف ابر بهمن به دل رود نیل
36
سر بخت بدخواه با خشم اوی
چو دینار خوارست بر چشم اوی
37
نه کند آوری گیرد از باج و گنج
نه دل تیره دارد ز رزم و ز رنج
38
هر آن کس که دارد ز پروردگان
از آزاد و از نیک‌دل بردگان
39
شهنشاه را سر به سر دوست‌وار
به فرمان ببسته کمر استوار
40
نخستین برادرش که‌تر به سال
که در مردمی کس ندارد همال
41
ز گیتی پرستندهٔ فر و نصر
زیَد شاد در سایهٔ شاه عصر
42
کسی کش پدر ناصرالدین بود
سر تخت او تاج پروین بود
43
و دیگر دلاور سپهدار طوس
که در جنگ بر شیر دارد فسوس
44
ببخشد درم هر چه یابد ز دهر
همی آفرین یابد از دهر بهر
45
به یزدان بود خلق را رهنمای
سر شاه خواهد که باشد به جای
46
جهان بی‌سر و تاج خسرو مباد
همیشه بماناد جاوید و شاد
47
همیشه تن آباد با تاج و تخت
ز درد و غم آزاد و پیروز بخت
48
کنون باز گردم به آغاز کار
سوی نامهٔ نامور شهریار

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور